Ants مورچه ها

Ants are among the most successful insects. Experts estimate that there could be 20,000 or more species of ants in the world. They have evolved to fill a variety of different ecological niches as predators, herbivores, leaf-cutters, seed-harvesters, aphid- tenders, and fungus-growers. They are found in deserts and rainforests, mountains and valleys, from the Arctic Circle to the tip of South America. They are interesting organisms that should be studied to better understand their unique behaviors and their roles in the earth's ecosystems.
They can also be pests, however. Fire ants and others may sting or bite people and animals. Pharaoh ants get into wounds and dressings in hospitals. House-infesting ants can become pests by their presence in kitchens and living areas. Carpenter ants tunnel into structural wood. Mound-building ants mar the appearance of lawns and landscaped areas. Sometimes ants must be managed to suppress a pest problem.
The Ant Colony and Life Cycle
Ants belong to the insect order Hymenoptera, which also includes the wasps and bees. Ants are distinguished from many of their nearest relatives by two characteristics: a narrow "waist" (the slender free-moving portion of the abdomen called a pedicel) and elbowed antennae.
Ants also differ from most other insects in that they are social, similar to termites and certain bees and wasps. This means that ants live in large cooperative groups called colonies. 2 or more generations overlap in the colony; adults take care of the young and are divided into castes, specialized groups that take care of certain tasks. Ants have reproductive castes, the queens and males, and nonreproductive castes, the workers.
این عکس کوچک شده است، برای اینکه بصورت بزرگ شده ببینید، روی این قسمت کلیک کنید، اندازه اصلی عکس 272x463 می باشد.

A queen is generally the largest individual in the colony. She has wings until after her mating flight, when she removes them. The primary function of the queen is reproduction, but after establishing a new nest she may also care for and feed the first brood of workers. Once she has produced her first brood, she becomes an "egg-laying machine," cleaned and fed by her offspring. She may live for many years until replaced by a daughter queen. Some ant species have more than one queen in the nest.
Male ants are generally winged and usually keep their wings until death. Apparently, the male ant's only function is to mate with the queen. Once he does, he dies, generally within two weeks. Males are produced in old, mature colonies.
The workers are sterile, wingless females who build and repair the nest, care for the brood, defend the nest, and feed both immature and adult ants, including the queen. There may be workers and soldiers of different sizes that specialize in certain tasks.

Ants develop through a complete life cycle of egg, larva, pupa, and adult. The egg is tiny, almost microscopic in size. The larva is legless and grub-like, very soft and whitish in color. It is also helpless and depends totally on workers for food and care. The pupa looks somewhat like the adult but is soft, unpigmented, and cannot move around. Some are enclosed in a cocoon, some are not. A newly-emerged adult requires several days for its body to harden and darken.
New Colony Formation
Once a colony of ants matures, it can establish new colonies through various methods, depending on the species. The 2 most common are budding and swarming. The appropriate management strategy depends on how a colony spreads, so it is essential to correctly identify the ant species before deciding how to manage it.
Budding is the breakaway of a group of ants from a mature colony to form a new colony. The group usually consists of one or more queens and some workers carrying larvae. Budding is common with species of ants that have multiple queens, such as Pharaoh ants and Argentine ants. Residual insecticides should not be used for ants that undergo budding because they can stimulate this process.
Most ants establish new colonies through swarming. Every now and then, particularly in spring or early summer, mature ant colonies generate large numbers of winged forms. These are the young queens and males, going off to mate. An inseminated queen then rids herself of her wings and attempts to start a new nest in a cavity, under a stone or a piece of bark, or by excavating a hole in the ground. She rears her first brood alone, feeding them with salivary secretions and infertile eggs. If successful, the first brood opens up the nest and brings in food for themselves, the queen, and subsequent broods, and the colony grows. However, the percentage of queens that successfully begin new colonies is thought to be very small.
The Difference Between Winged Ants and Winged Termites
Although ants and termites are very different, they are often confused. They are alike in that they live in colonies and periodically swarm. Swarming forms of both are dark and winged. But worker termites are whitish and never seen running freely about as do ants. Instead, termites remain protected in their nests and galleries in wood and soil.
این عکس کوچک شده است، برای اینکه بصورت بزرگ شده ببینید، روی این قسمت کلیک کنید، اندازه اصلی عکس 389x516 می باشد.

Winged adult ants can be told from winged termites by the following differences. Winged ants have a narrow waist, front wings that are larger than the rear, and elbowed antennae. Winged termites have a fat waist, equally sized wings, and straight, beaded antennae.
Seasonal Abundance
Most outdoor ants increase in population and activity from spring into summer months and then decline from fall into early winter as the temperature drops and the ants' natural food supplies dwindle. Other ants, such as the Argentine ant, may increase in numbers in the fall as various colonies aggregate together to overwinter. Some ants, such as the Pharaoh ant, which may live entirely indoors, exhibit little seasonality.

Feeding Habits
Knowing the food habits of the particular ant species is important in ant management because it may enable the location and elimination of the food that is attracting the ants to the site, it can help to locate foraging trails to track the ants back to their nest, and it can help to choose an effective bait.
Ants feed on many different types of food. Some species will feed on practically anything; others may limit their food to a narrow range. Ants infesting structures are typically feeding on "people food," both food in storage (sugar, cakes, cookies, breakfast cereals, etc.) and food from spills and garbage. But they may also be preying on other insects or scavenging on dead insects in windows or lights.
Food preferences are often seasonal. When the queen is actively laying eggs, worker ants typically gather protein- based foods for the queen. At other times they may ignore protein foods completely and restrict their foraging to sugars and greases.
Many ants obtain sugar by feeding on honeydew, a sweet substance secreted by aphids and other plant-sucking insects. They often defend these insects from predators and tend them as if they were their personal food supply. Indoor infestations of ants are occasionally traced to large populations of aphids on outdoor foundation plants or indoor houseplants.

Identification of the species will help to determine where the nest might be located, what the ants might be feeding on, and the best tactics for control. All parts of the building and the surrounding area should be inspected for ant activity as well as food and water sites. People that work in the building might have seen the ants also. Some species are most active in the evening. For these, a daytime inspection might discover little, while significant ant activity might be observed at midnight.
Some infestations may require an intensive survey program using nontoxic baits to determine likely nesting sites. Good baits are jelly, honey, peanut butter, bacon grease, or raw liver. The baits (or a combination of baits) should be placed on small pieces of cardboard, aluminum foil, masking tape, or plastic pill bottle lids throughout the building and periodically checked for feeding ants. Active sites should be noted on a survey diagram. Baits that haven't had any feeding activity in 24 hours should be moved. Over a period of days the survey diagram will pinpoint areas of activity. In addition, trails of ants feeding on the bait can sometimes be followed back to the nest site.
There is no single threshold level for house-infesting ants. Threshold levels need to be set separately for each site. For example, a single ant in a first-aid station may be one too many. In an eating area, control actions might be initiated if there were more than a half-dozen ants in a day, while most people's tolerance for ants in a rustic and open recreation room would likely be much higher.

The most effective ant control results from the destruction of the queens and the nest itself. If the nest is found by tracking workers, or through a survey, eliminating that nest is fairly simple, particularly if it is located, as it often is, outdoors, or in the soil beneath a cracked floor. It is simply a matter of mechanically destroying the nest.
But effective ant management is rarely that simple. Sometimes you can't find the nest. Often there are multiple nests. (One species, the Pharaoh ant, can have hundreds of small nests within a single room.) There may be a constant pressure from ant colonies invading from surrounding areas. In most cases, long-term management of pest ants means integrating improved sanitation, structural repairs, and habitat modification along with one or more direct control tactics such as insecticide baits, crack and crevice treatments, and direct physical controls.
Successful ant management usually requires a combination of management tactics, ranging from caulking to cleanup, improved sanitation to habitat modification, as well as targeted and limited insecticide treatment.
The keys to success in ant management are, first, vigorous inspection to determine the nature and extent of the infestation, and, if at all possible, the location of the nest. Second, meticulous sanitation to eliminate readily available food and water. Third, the choice of the right combination of tools to eliminate the problem. The listing for each ant species provides more information on management strategies relevant to that ant.
Improved Sanitation
Like all pests, ants need food, water, and shelter to survive. By limiting these three essentials, you make it more difficult for ants to live in the infested area. Simply by improving sanitation you can often suppress existing populations and discourage new invasions.
Ants can enter many types of food packaging, particularly once the package has been opened. (They have even been found inside glass jars after traveling around the threads of a screw-on lid!) Cereals, sugar, and other bulk food should be stored in plastic containers with snap-on lids, in glass jars with rubber seals, or in a refrigerator.
Food spills also feed ants. As with cockroaches, enthusiastic cleaning helps to minimize ants. Frequent vacuuming, sweeping, or mopping of floors and washing of counter and table tops eliminates much of the food ants may be foraging on. Trash should be stored away from infested areas and monitored for spills.
Ants can get their water from many sources inside a structure: condensation on pipes and air conditioners, leaky plumbing, aquariums, pet dishes, houseplant containers, floor drains, etc., and limiting these is rarely practical.
Ants can enter and move through a structure through innumerable tiny cracks and openings. Yet caulking and otherwise sealing cracks and crevices being used by ants can often have great effect in suppressing the population. Many easy-to-use and effective silicon sealers and expandable caulk products have been recently developed, including some designed specifically for pest management. Repairing torn screens and installing doorsweeps can also prevent ants from easily entering a structure. Non-vegetation barriers such as stones or brick walkways next to a building can be helpful in helping to keep ants out of structures as well.
Habitat Modification
Trim the branches of trees located close to structures so the branches do not act as runways from nest sites to roof or siding. Alter landscaping to minimize the number of aphids and other honeydew-producing insects that attract ants. Firewood kept indoors should be moved outdoors or regularly inspected for ants. Don't stack wood next to structures and move trash, since ants often nest under objects. Moisture accumulation in buildings can also result in ant infestations.
Direct Physical Control
Ants can be discouraged from foraging in certain limited sites with sticky barriers. For example, commercially available sticky repellents or petroleum jelly can be applied in a narrow band around table legs to prevent ants from walking up to the tabletop. Double-sided tape can also be used.
Large numbers of worker ants can be mopped or sponged up with soapy water. Water, especially boiling water, has also been used to flood ant nests. Some ground-ant nests have been destroyed by digging them up and destroying the nest structure.

Many people, on discovering ants, simply spray insecticide wherever they have seen ants. This is a poor strategy, usually doomed to failure. Applying undirected, general insecticide sprays indoors is unsatisfactory because the sprays only "harvest" a small portion of the workers and have little effect on the colony, the ultimate source of the problem. A further problem is that some species are apparently triggered into "budding" new colonies when they contact insecticide near their nests and foraging sites.
The chemical tools available for ant control have changed in the past few years with the addition of insect growth regulators, new baits, and commercial bait stations, and new tools can be expected in the future. Even so, insecticides are only one of the tools available for control of ants, and not always the best or most important. Ant biology should be considered when deciding whether or not to use insecticides. For example, insecticides are often not effective against mound ants because it often takes foraging ants several days to return to the nests. Consult your regional National Park Service Integrated Pest Management coordinator for information on using pesticides as part of an ant management program.
Ant baits
The best baits for ants are those whose toxicant kills ants slowly. In this way, worker ants live long enough to take the baits back to the nest and feed it to the colony and queen. A number of baits are now available. Some are prepackaged in child-resistant bait stations. Some are gels or pastes designed to be placed in small pea-shaped amounts throughout an area. Some products (such as boric acid) are designed to be mixed with a food. Bait products typically will work against certain species of ants but not against others, so it is important to check the label to make sure the ant you wish to control is listed.
Insect growth regulators (IGRs)
These are available in bait form for some ant species. Insect growth regulators inhibit normal development of insects. They are slow-acting because they stop the next generation from developing rather than killing the current generation. A recent study comparing the insect growth regulator fenoxycarb to a commercial bait found that the growth regulator was more effective than the bait in eliminating Pharaoh ants. This is most likely because the bait kills ants too quickly to be effectively distributed throughout the colony (Williams and Vail 1994). Crazy ants do not seem to respond well to bait, and baits may be slow-acting against field ants since they often stay away from the nest for several days.
Liquid and aerosol insecticides
Nearly all of the insecticides labeled for use against cockroaches are also labeled for use against ants. These insecticides are most effective when used to treat actual nest sites. Insecticides are less effective, but still may provide acceptable results when used to treat inside cracks and crevices used by ants in and around infested sites. They are least effective, as well as offering the highest potential of human exposure, when they are simply applied to sites where activity has been observed.
For certain ground-nesting ants that dig deep nests outdoors, a soil drench or mound drench can be effective where other treatments are not. As its name implies, a soil drench consists of applying enough insecticide dilution directly to a mound or nest so that the entire nest is drenched.
Dusts may also be used on occasion for ant control if they are used lightly or directed into nests. In large amounts, dusts tend to repel ants. But they have the advantage of floating back through wall voids to reach nests that may not be accessible with other formulations.
Granules are rarely used in household ant control. They may be useful, however, when a lawn or field is heavily infested with many colonies of a shallow, ground- nesting species of ant.
Carpenter Ants

Carpenter ants may establish colonies in wood dwellings and cause structural damage, or they can be a pest by foraging in the house. They are capable of inflicting painful bites when handled. Normally carpenter ants are more noticeable when homes are located near large trees or near forests.

Winged sexual forms swarm in late spring to early summer and establish new colonies. The entire life cycle usually requires about 65 days from egg to adult, but this varies with weather conditions.

+ نوشته شده در  دوشنبه هفدهم اسفند ۱۳۸۸ساعت 16:59  توسط سجاد غلامیان  | 

١- سوسک ها coleoptera :

تصویر اصلی را ببینید

نام ( Coleo) به معنای غلاف یا (Sheath) است به این معنا که بال جلو در این حشرات تبدیل به ساختمانی غلاف مانند شده است که وظیفه حف ا ظت از بدن را انجام می ‌ دهد و نقشی در پرواز ندارد که به آن الیترون یا الیترا گفته می شود. در این راسته (سخت بالپوشان) حدود سیصد هزار گونه تا بحال شناخته شده ‌اند.

این حشرات در محیط ‌ ها ی مختلف زندگی می‌کنند و از انواع مواد غذایی، درختان میوه، درختان جنگلی و گیاهان ز ینتی تغذیه می کنند.

در این راسته گروهی گیاهخوار نیز وجود دارند که تمام قسمت ‌ های گیاه را مو ر د هجوم قرار می ‌ دهند و بعضی دیگر نیز برگ ‌ خوار هستند. بعضی از آن ‌ ها از چوب و گروهی از حبوبات و خشکبار تغذیه می کنند. تعدا د ی از آن ‌ ها شکارگر می ‌ باشند و از انواع حشرات مضر تغذیه می ‌ کنند، دسته ‌ ای دیگر از این حشرات نیز آبزی هستند.


2- دوبالان diptera :

تصویر اصلی را ببینید

دوبالان یکی از بزرگترین راسته های حشرات را تشکیل می دهند که از نظر انبوهی جمعیت و تعداد گونه ها  تقریبا در همه جا فراوانند. اکثر دوبالان به علت داشتن یک جفت بال ، به سهولت از حشراتی که کلمه " Fly " در مورد آنها بکار می رود نظیر ( Sawflies ، Dragonflies ، Stoneflies و ... ) متمایز می شوند. این یک جفت بال ، بالهای جلویی بوده و جفت بال عقبی آنها به اندامهای برآمده کوچکی به نام  هالتر یا شاهنگ تحلیل یافته اند که بعنوان اندام های تعادلی عمل می کنند.

قطعات دهانی دو بالان از نوع مکنده بوده ، اما تغییرات قابل توجهی در ساختمان قطعات دهانی افراد این راسته وجود دارد. در بیشتر آنها قطعات دهانی از نوع سوراخ کننده ( زننده ) می باشند. در عده ای مکنده یا لیسنده بوده و در تعدادی نیز این اندام ها بحدی کم رشد نموده که وظیفه ای انجام نمی دهند

راسته دو بالان دگردیسی کامل داشته و لارو اغلب آنها ماگوت (Maggots ) نامیده می شود. لاروها عموما بدون پا و کرمی شکل هستند. در خانواده های ابتدایی ( زیر راسته Nematocera ) سر معمولا خوب رشد کرده و آرواره های بالا بطور افقی حرکت می کنند.


3- پروانه ها یا بال پولک داران lepidoptera :

تصویر اصلی را ببینید

این راسته یکی از راسته های مهم حشرات بوده که از نظر تعداد گونه در درجه دوم میباشد (بعد از سخت بالپوشان ) مشخصات عمومی آنها عبارتند از :


معمولآ دارای دو جفت بال غشایی که از فلسهای رنگارنگ پوشیده شده ، بی بالی به ندرت ، قطعات دهانی حشرات بالغ از نوع مکنده و فقط در یک خانواده micropterygidae از نوع جونده،خرطوم بلند یا کوتاه و مارپیچی ریا،لب بالا کوچک و بشکل نوار عرضی کوچکی در زیر صورت در قاعده خرطوم قرار گرفته است ،آرواره های بالا وجود ندارند ، و خرطوم از تغییر شگل گا لئای آرواره پاین به وجود آمده است. بدن حشره از موهای کرکی و گاهی فلس پوشیده شده، شاخکها نخی، سنجاقی یا پروش ، لارو معمولآ کرمی شکل ، دارای بدن استوانه ای، علاوه بر 3 جفت پای سینه ای دارای 2 تا 5 جفت پای کاذب بر روی مفصل های 6-3 و 10 شکم که در انتها مجهز به قلاب (crochets ) می باشند بعضی از آنها فاقد پای سینه ای یا شکمی هستند خانوادهlycaenidae .قطعات دهانی لارو پولکداران جونده ، شاخکها کوتاه دارای 6 چشم ساده در هر طرف سر ،بدن ممکن است پوشیده از مو یا لخت باشد، شفیره غیر آزاد.(obtect) لارو عده ای از این حشرات گر چه ظاهرآ خطرناک به نظر میرسند ولی فقط عده معدودی از آنها تولید بوی نامطلوب کرده و یا دارای موهایی که به دست آسیب میرسانند ولی اکثر آنها بی خطر میباشند .



لارو پروانه ها معمولاً گیاهخوار هستند (به غیر از بید لباس و بعضی گونه های دیگر )از قسمتهای مختلف برگ ،میوه،چوب و ساقه علفی گیاهان تغذیه میکنند بعضی تولید گال میکنند، بعضی گونه ها آفت انباری بوده و از دانه ها میخورند معدودی از آنها نیز شکاری هستند، ولی حشرات کامل معمولآ از شهد گلها ،مایعاتشیرین و غیره، تغذیه میکنند.لارو پس از رشد کامل معمولآ پیله ابریشمی (coccoon) درست کرده و در آن شفیره میشود البته شفیره ممکن است لخت بوده به آن (chysalids) میگویند و ممکن است به قسمتهای مختلف درختان آویزان شود،و یا در محفظه خاکی و یا داخل برگها پیچیده شود،ماده ابریشمی توسط غدد بزاقی ترشح میشود.


4- بال غشاییان hymenoptera :

تصویر اصلی را ببینید یکی از سودمندترین گروه‌های حشرات است. این راسته در برگیرنده تعدادی از گونه­های پارازیتوئید و شکارگر حشرات است که نقش ارزنده­ای در ایجاد تعادل جمعیت گونه­های مختلف دارد. هم‌ چنین از مهم‌ترین گرده افشان­های گیاهان بوده و تعداد کمی هم گیاهخوار می‌باشند. این راسته از نظر بیولوژیک و زیست شناسی بسیار متنوع بوده و تعدادی از آن‌ها بصورت انفرادی زندگی می­کنند و تعداد دیگری هم دارای زندگی اجتماعی در سطوح مختلف هستند. عالی­ترین سطح زندگی در برخی از گونه­های این راسته مثل زنبورهای خانواده آپیده (Apidae) و زنبور عسل معمولی دیده می­شود.
گونه­های بالدار زنبورها چهار بال دارند که غشایی بوده و بال‌های عقب کوچک‌تر از بال‌های جلویی است و بوسیله قلاب­های بسیار ریزی به نام هامولی (Hamuli) به بال‌های جلو متصل می­شوند و سبب هماهنگ شدن بال‌های جلو و عقب به هنگام پرواز می­شوند.
زنبورها دارای دگردیسی کامل هستند و شفیره آن‌ها از نوع اکسریت (Exarate) یا آزاد است. در این نوع شفیره شاخک، پاها و بال­ها آزاد است و بنابراین شبیه به یک حشره کامل مومیایی شده بنظر می‌رسد. لاروها در تعدادی از زنبورها از نوع اروسی‌فرم (Eruciform) و در اکثر آن‌ها از نوع ورمی­فرم (Vermiform) هستند. لارو اروسی‌فرم زنبورها که مربوط به زیر راسته سیمفیتا(Symphyta) است از طریق بیش از پنج جفت پای کاذب شکمی یا پرولگ (Proleg) از لارو پروانه­ها تشخیص داده می‌شود.


5- سن ها hemiptera :

تصویر اصلی را ببینید

این راسته یکی از بزرگترین راسته‌های حشرات است. مهمترین خصوصیت مورفولوژیک این حشرات ساختمان بالِ جلو است. بال جلو در قسمت قاعده‌ای، ضخیم و چرمی شده است و از قسمت‌ها و نواحی مختلفی تشکیل می‌شود که عبارتند از:
۱- Corium
۳- Cuneus
و بخش‌های دیگر که، در تفکیک خانواده‌های سن‌ها اهمیت زیادی دارد.
البته این بخش‌ها در همه سن‌ها وجود ندارد، بخش انتهایی بال جلو کاملاً حالت غشایی دارد و دارای تعدادی رگ‌بال است. که این قسمت در تفکیک خانواده‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرند.
قطعات دهانی سن‌ها از نوع زَنَنده مَکَنده است، بنابراین از شیره گیاهی و در مواردی از خون تغذیه می‌کنند. سن‌ها به دو گروه اصلی خشکی‌زی و آبزی تقسیم می‌شوند. گونه‌های خشکی‌زی تعدادی شکارگر هستند و از گیاهان و خون انسان و سایر جانوران استفاده می‌کنند. یک بخش عمده از سن‌ها نیز آبزی هستند.

 سن‌ها دارای تعداد زیادی زیر راسته هستند که مهمترین زیر راسته‌ها عبارتند از:

1- Cimicomorpha
2- Pentatomorpha
3- Nepomorpha
4- Gerromorpha 


6- سنجاقک ها odonata :

تصویر اصلی را ببینید


سنجاقک‌ها شکارچیان سریعی هستند که طعمه خود را در هوا شکار می‌کنند آنها به طور استثنایی قدرت دید بالایی دارند و می‌توانند حشرات در حال پرواز را تعقیب کنند و پاهای تیغه دار خود را در بدن طعمه فرو کنند بر خلاف این دسته از سنجاقکها سنجاقکهای یکروزه پرندگان ضعیفی هستند سنجاقک یکروزه بالغ غذا نمی‌خورد آنها طول زندگی کوتاهشان فقط می‌توانند جفت‌گیری کنند و تخم بگذارند.در طول دوران کربونیفر بعضی از سنجاقکها دارای بالهایی به طول 61 سانتیمتر (2 پا) بودند بزرگ‌ترین گونه از خانواده سنجاقکها امروزه جزو سنجاقکهای بزرگ آمریکای جنوبی هستند که بالهایی به طول18 سانتیمتر(7اینچ) دارند سنجاقکها جزو سریعترین حشرات پرنده هستند بعضی از این سنجاقکها می‌توانند در فواصل کوتاه با سرعت 56 کیلومتر (35 مایل) در ساعت پرواز کنند.


7- چوبک مانندها phasmida :

اکثر افرادی که به کشور استرالیا سفر می کنند با موجودی آشنا می شوند که شاید یکی از جالبترین حشرات باشد. نام این حشره بر گرفته از خصوصیات ظاهری آن است. اگر به دقت نگاه کنید متوجه می شوید شبیه به ترکه های درخت و یا شبیه به برگهایی هستند که از آن ها تغذیه می کنند. و اگر آنها را نشناسید در طبیعت هرگز آنها را تشخیص نمی دهید. این حشرات متعلق به راسته ی phasmida هستند. phasmida مشتق از کلمه لاتین phasma به معنای ظاهر فریبنده است. زیرا یافتن این حشره برای کسانی که در جمع آوری ان تجربه هم دارند در محیط طبیعی کار سختی است.

شکل ظاهری:

در برسی های ابتدایی فقط چهار پا در این حشره دیده می شود اما اگر از نزدیک به آن نگاه کنید دو شاخک مشاهده می شود که در واقع پاهای جلویی هستند که در بین آنها شاخک ها وجود دارند. پاهایی که در ناحیه سری در قسمت جلویی بدن قرار دارند زمانی که حشره در یک محل ثابت است و یا مشغول غذا خوردن است در حالت استراحت قرار دارند.
آنها بدنی سه قسمتی شامل سر ,سینه و شکم دارند اما در هر حال تشخیص این اجزا از هم کمی مشکل است. به طور معمول حشره چوبک اغلب به صورت کاملا ثابت و بی حرکت در محل خود باقی می ماند تا زمانی که محلی که در آن مخفی شده دچار اشفتگی نشود به سکون خود ادامه می دهد.


حشرات چوبک مانند به طور جزئی توانایی باززایی و احیا اندامها را دارند. اگر پای خود را از دست بدهند و یا اینکه پای آنها خراب شود به زودی با رشد سریع , خود را به فرم قبلی بر می گردانند. در بعضی مواقع پوست اندازی های متوالی گزارش شده است. توانایی پوست اندازی به آنان قدرت بالایی در جهت افزایش طول می دهد به طوری که در ازای هر بار پوست اندازی اندازه حشره به طور قابل ملاحظه ای بزرگی می شود (در جهت طولی). گاهی این حشرات پوست های حاصل از پوست اندازی خود را می خورند. حشره چوبک مانند ,طویل ترین حشره دنیا محسوب می شود.

گاهی بر روی پای آنان زوائد خار مانند و بر روی پوست ,مواد شیمیایی ترشح کننده دفاعی نیز وجود دارد. در بعضی از گونه ها بال های روشن دیده می شود که مختصری باز می شوند آن هم برای دفع حشرات و یا حیوانات غارتگر.
آنها در تمام طول روز به صورت بی حرکت از شاخه و یا برگها آویزان می شوند و وقتی هوا تاریک شد حرکت کرده و شروع به غذا خوردن می کنند.
نکته جالبتر اینکه ,چوبک ها قدرت یادگیری و دست آموزی فوق العاده بالایی دارند


8- شیخک ها mathodea :

تصویر اصلی را ببینید


آخوندکها حشرات گوشخوار بزرگی هستند که طول آنها  ۳ تا ۱۰ سانتیمتر و رنگ آن بسته به نوع آن ،سبز، قهوه ای یا برنزه  می باشد. این حشرات دارای سری بزرگ و بدنی بسیار کشیده می باشند. شاخکهای این حشره نسبت به طول بدن آخوندک کوتاه می باشد و بالهای بلند و  نازک آن از قسمت میانی بدن محافظت می کند پاهای جلویی آخوندک بسیار سریع و مسلح به تیغهایی است که به او در گرفتن حشرات کمک می کند. .این موجودات بسیار کاری و کشنده هستند و انواع بسیار زیادی از حشرات دیگر را به عنوان غذا مصرف می کنند. گردن منحصر به فرد آخوندک او را قادر می سازد که موقعی که در کمین نشسته، سرش را ۱۸۰ درجه بچرخاند. حشره دعاخوان قادر است خود را به خوبی استتار کند که این قابلیتهای استثنایی این حشره، او را به کابوسی برای حشرات دیگر تبدیل کرده است.

نکته بسیار جالب در مورد این حشره جفت گیری آن می باشد. در حین جفت گیری حشره نر روی حشره ماده ،که از نر بزرگتر است، می پرد. هر گونه اشتباه از جانب حشره نر به معنای خورده شدن او توسط حشره ماده می باشد! با این وجود نیز اگر پرش موفقیت آمیز  بود، باز ممکن است حشره ماده چرخیده و شروع به خوردن سر مرد بیچاره کند!! قسمتهای باقی مانده از بدن نر برای ادامه جفت گیری کافی می باشد. تنها پس از پایان عمل جفتگیریست که حشره ماده خوردن مرد نگون بخت را متوقف می سازد . می توان حشره نر را از ماده با شمردن قسمتهای میانی آخوندک تشخیص داد. شکم حشره نر ۸ قسمت و شکم ماده ۶ قسمت دارد.

از این حشره می توان به عنوان یک حشره کش در باغچه های خانگی استفاده کرد (ببینم کدوم حشره جرات داره که پاشو اونجا بزاره!!). در حدود ۲۰۰ گونه مختلف از حشره دعاخوان تاکنون شناخته شده است که بعضی از آنها در زیر لیست شده است- Dead Leaf Mantids: این گونه از حشره دعاخوان استاد استتار کردن است. وی طوری خود را استتار می کند که مثل یک تکه برگ خشکیده به نظر برسد.



9- موریانه ها isoptera :

تصویر اصلی را ببینید


موریانه حشره‌ای است از راسته آرکیپترها (Archipteres) که نزدیک به راسته رگ بالان است. موریانه‌ها حشراتی هستند اجتماعی که دو نوع از آنها دیده می‌شود: یک نوع در داخل چوبهای منازل زندگی می‌کنند و نوع دیگر مخصوص نواحی استوایی بوده و در بیابانها برای خود مسکن می‌سازند و طول خانه‌هایشان گاهی به 5 متر و قطرش به 8 متر می‌رسد و بسیار هم سخت است، بطوری که با کلنگ هم شکسته نمی‌شود.

در حالت کلی موریانه‌ها ، شاه ، ملکه ، شاهزاده ، کارگر و سرباز دارند و اگر تپه آنها را بشکافید همه اینها را از هم تشخیص خواهید داد. تعداد زیادی از موریانه‌ها با استفاده از چوبهای جویده شده و یا گل لانه‌های بزرگی درست می‌کنند. این لانه‌ها بسیار اصولی ساخته شده و برای ساخت آن هر موریانه وظیفه مشخصی دارد. معمولا موریانه‌ها در درون لانه‌هایشان پنهان می‌شوند، ولی در صورتی که کسی مزاحم آنها شود یا برای تشکیل اجتماع جدید قصد پرواز داشته باشند، از لانه‌هایشان بیرون می‌آیند.

بسیاری از مردم موریانه را با مورچه سفید اشتباه می‌گیرند. اگر چه موریانه‌ها نیز مانند مورچه‌ها جانورانی اجتماعی هستند، ولی به کلی با آنها تفاوت دارند. موریانه کمدی کلفت ، رنگی روشن و شاخکهای یکنواخت و خمیده دارد. شکل هر موریانه به نوع وظیفه‌اش در اجتماع موریانه‌ها ، بستگی دارد. برای مثال کارگرانی که وظیفه غذا دادن و تمیز کردن ملکه را به عهده دارند، معمولا کور بوده و بدون بال هستند و دستگاه تناسلی هم ندارند. فقط موریانه نر دارای 4 بال است و بیش از چند روزی زندگی نمی‌کند، یعنی پس از جفت گیری با نر تنها فرد ماده (ملکه) است که در اجتماع موریانه‌ها زندگی می‌کند و دارای شکمی بزرگ است و کارش فقط تخم‌گذاری است.

در دستگاه گوارش موریانه‌ها که از چوب استفاده می‌کنند، عده‌ای از تک یاختگان از دسته فلاژله‌ها به نام «پلی ماستیژین» زندگی می‌کنند که با موریانه‌ها زندگی اشتراکی دارند، بدین نحو که این تک سلولی‌ها دیاستازی به نام سلولاز ترشح می‌کنند که موجب هضم و نرم شدن چوبها می‌شود و در این حالت موریانه‌ها چوبهای نرم شده را می‌خورند.

تپه‌های موریانه‌ای که بوسیله موریانه‌های تپه سیاه ساخته می‌شوند ممکن است به شکل لکه‌های نمایانی در تمام نقاط دامنه‌های کوهستانی جنوب غربی دماغه امید دیده شوند. سطح هر تپه درست مانند سطح خارجی مغز دارای برجستگیها و شیارهای مخصوصی است. بزرگترین آنها در حدود 60 سانتیمتر بلندی دارد و پهنای قاعده آن نیز به 60 سانتیمتر می‌رسد اگر یکی از آنها را بشکافیم دیده می‌شود که داخل آن مانند اسفنج است و از تعداد زیادی اطاقک تشکیل شده که عرض هر کدام از آنها 2.5 سانتیمتر است و با دریچه‌های کوچک راه دارد.

گرچه در یک تپه موریانه‌ای بزرگ ممکن است بیش از 50000 موریانه زندگی کنند ولی داخل آن همیشه تمیز است. این تمیزی به این دلیل است که موریانه‌ها مدفوعات خود را به منزله سیمان در ساختن دیواره‌های تپه و اطاقکها بکار می‌برند و لاشه‌ها را نیز می‌خورند و مصرف می‌کنند. بیشتر ساکنین تپه حشرات کوچکی به طول 5 میلیمتر هستند که سرهایی سفید و بدنی به رنگ خاکستری تیره دارند. اینها کارگرها را تشکیل می‌دهند کارگرها ممکن است نر یا ماده باشند اندام تناسلی آنها رشد نمی‌کند و فعالیتی ندارد و فقط اثری از آن باقی است موریانه‌های کارگر کاملا‌ کورند و کارشان جمع آوری غذا و رسیدگی به بچه‌ها و پرستاری از شاه و ملکه و شاهزاده هاست.

موریانه ملکه می‌تواند تا 30000 تخم در یک روز بگذارد او قادر به حرکت نیست و برای زنده ماندن کاملا به موریانه‌های کارگر متکی است بعضی از موریانه‌های ملکه می‌توانند تا 50 سال زندگی کنند که از طول همه حشرات دیگر بیشتر است. افراد دیگری که در حدود یک دهم کلیه ساکنین تپه را تشکیل می‌دهند و با کارگران تفاوت دارند سربازها هستند که رنگشان زرد و سرشان بیضی شکل است و یک جفت آرواره بلند و نوک تیز دارند که سلاح آنها را تشکیل می‌دهد کار آنها دفاع در برابر هجوم دشمنان خارجی است. سربازها در کار کارگرها شرکت ندارند ولی همیشه برای حمله به دشمنانی که می‌خواهند به زور وارد جایگاه آنها شوند آماده‌اند. بزرگترین دشمن موریانه‌ها ، مورچه‌ها هستند که اگر آنها را بگیرند فورا می‌کشند و لاشه‌شان را برای تغذیه به لانه خود می‌برند.


10- جوربالان homoptera :

 تصویر اصلی را ببینیدشته ها از نظر ظاهری بصورت بالدار و بدون بال می باشند . و از نظر تولید مثلی در یک مرحله از زندگی بطور بکرزا تولید مثل می کنند و زنده زا هستند و در مرحله دیگر بصورت دوجنسی ظاهر می شوند و تخمگذاری می کنند . تخمها بیضی شکل و اغلب سیاه وبراق می باشند و بصورت جمعی و انفرادی روی گیاه میزبان گذاشته می شوند .بعلاوه شته ها ممکن است در یک دوره کامل زندگی از دو گرئه کاملا متمایز از گیاهان به عنوان میزبان استفاده کنند .مانند شته هلو که اوایل فسل روی هلو و درختان میوه هسته دار و در آخر بهار و تابستان روی گیاهان یکساله مانند لوبیا و سیب زمینی زندگی می کنند ولی دوباره در فصل پاییز روی درختان میوه هسته دار بر میگردند .

فرمهای مختلف در یک دوره زندگی شامل تخم ، ماده موسس و ماده های زنده زای حاصل از ماده های موسس ، که روی میزبان اولی که تخمها روی آن قرار داده شد زندگی می کنندو ماده های دختر زای مهاجر را بوجود می آورند و ماده های سکسوپار که بیشتر در اواخر تابستان روی میزبان دوم فعالیت می کنند و افراد نر و ماده بوجود می آورند . این ماده ها زنده زا هستند و افراد بالدار آنها روی میزبان اول مهاجرت می کنند .در پاییز افراد نر و ماده جنسی سکسشوال روی میزبان اول ظاهر می شوند و پس از جفتگیری روی تنه یا سرشاخه ها برای زمستان گذرانی تخم می گذارند . در شته های یک میزبانه تمام این مراحل روی یک میزبان انجام می شود . باید توجه داشت منظور از دو میزبان دو گروه کاملا متمایز از نظر بتانیکی است نه دو گونه متفاوت گیاه . شته ها ممکن است طی ۸ -۷ ماه تا ۲۰ نسل ایجاد کنند .شته ها بوسیله خرطومی که دارند شیره گیاه را مکیده و از آن تغذیه می کنند . بر اثر تغذیه شته ها گیاه میزبان بشدت ضعیف می شود و عوارض مختلفی مانند زردی و پیچیدگی برگها و ریزش میوه و گل بوجود می آورند .

گاهی برگها یا سایر اندامهای گیاه میزبان در اثر تغذیه شته ها تغییر شکل یافته و به شکلهای خاصی در می آیند . شته های پمفیگوس برگهای تبریزی را به شکل کیسه ،مارپیچ ، و تاج خروس در می آورند . شته مومی سیب روی ریشه و شاخه درختان برآمدگی های گال مانند ایجاد می کند و باعث خشک شدن درخت می گردد . اغلب این حشرات روی برگها و سایر اندامهای درختان مایع چسبناکی بنام عسلک ترشح می کنند که در واقع مدفوع حشره است که ۸۰ - ۷۰ درصد قند دارد و حتی بعضی مواقع مورد استفاده انسان نیز قرار می گیرد . عسلک باعث جمع شدن مورچه ها و زنبورها می شود و از همین طریق بین مورجه ها و عده ای از شته ها رابطه بیولوژیک جالبی برقرار شده است . مورچه ها در حفاظت و انتشار شته ها نقش موثری دارند .


11- بال توری ها neuroptera :

تصویر اصلی را ببینید


بال‌توری‌ها (Neuroptera) راسته‌ای از حشرات از بالاراسته هام‌دگردیسان (Holometabola یا درون‌بالداران: Endopterygota) هستند. هام‌دگردیسان حشراتی هستند با استحاله و سوخت‌وساز کامل.

در بعضی از حشرات این راسته شکل چشمهای مرکب یا ساده در خانواده های مختلف متفاوت هستند. گرچه قطعات دهانی از نوع جونده در این حشرات در بعضی از گروهها دارای خصوصیات معینی است که می توان در تشخیص آنها بکار برد ولی معمولاً این قطعات در زیر سر جمع شده و رویت آنها اغلب دشوار بوده و یا مستلزم دقت زیاد است.

خصوصیات سر و قفس سینه مثل اسکلریتها و درزهای معین اغلب قابل رویت هستند ولی در نمونه های خیلی کوچک و یا نمونه هائی که دارای بدنی خیلی مودار هستند رویت آنها کمی مشکل است که در این صورت ممکن است لازم شود موهای روی قسمت مورد مطالعه برداشته شوند.

خصوصیاتی مثل اندازه، شکل و رنگ حشره برای تشخیص گروههای مختلف نیز مفید هستند اندازه خیلی کوچک (Minute) به مفهوم دو میلیمتر طول یا کمتر، و اندازه کوچک به مفهوم بین 2 تا 7 میلیمتر طول می باشد.

مشکلات اساسی در مورد تشخیص بعضی از حشرات این راسته مربوط است به زیاد کوچک بودن بعضی از نمونه ها و لی نمونه های بزرگتر را می توان با سهولت بیشتر از روی کلید تشخیص خانواده ها تشخیص داد.


12- ملخ ها orthoptera :

تصویر اصلی را ببینید


 ملخها در سرایر جهان در بیشتر چراگاهها ، علفزارها و کشتزارهای کنار جاده وجود دارند و در محلی که زندگی می‌کنند علفها ، چمنها و سایر گیاهان برگ‌دار را می‌خورند.

مشخصات بدن

اسکلت خارجی

بدن از اسکلت خارجی کتینی تشکیل شده است و اسکلت خارجی از صفحات سخت تشکیل شده که بوسیله درزهایی از جنس کوتیکول نرم و جداست و در نتیجه بندها و ضمایم بدن می‌توانند حرکت کنند. زیر کوتیکول رنگ آمیزی متنوع ملخهاست که باعث می‌شود به رنگ محیط دربیایند.


یک جفت شاخک باریک بندبند با موهای حسی و دو چشم مرکب جانبی و سه چشم ساده. قسمت بیشتر سر در یک قطعه جوش خورده یا اپیکرانیوم جای گرفته که شامل تارک پشتی و گره‌های جانبی و پیشانی است. در زیر پیشانی دهان قرار دارند که دهان شامل یک لب فوقانی ، یک زبان میانی ، دو فک جانبی که شامل دندانها می باشد ، یک جفت آرواره زیرین و یک لب تحتانی پهن شامل دو زایده حسی کوتاه.


سینه تشکیل شده از پیش سینه ، میان سینه و پس سینه. در هر یک از قطعات سینه‌ای یک جفت پای بند بند وجود دارد و در میان سینه و پس سینه علاوه بر پاها به هر کدام ، یک جفت بال متصل است. قطعات هر بند دارای یک قطعه پشتی چهار صفحه‌ای ، یک قطعه پهلویی سه صفحه‌ای و یک قطعه سینه یا جناغ شکمی فرد است.

اجزای پا

پیش ران ، پی ران ، ران ، ساق و مچ. مچ از سه قسمت ابتدایی که دارای چهار جفت بالشتک در سطح شکمی و قسمت انتهایی که دارای یک نرمه یا برجستگی نرم در خارج آن دو چنگال می‌باشد. این نرمه‌هاست که ملخ را قادر می‌سازد که روی سطح صاف خود را نگه دارد. پایی که به آخرین قسمت سینه مربوط است یک ران بزرگ دارد که دارای عضلاتی قوی است و یک ساق طویل که برای جهیدن بکار می‌رود. بالهای پیشین ضخیم ولی بالهای عقبی پهن و غشایی است. این بالها به صورت بادبزنی تاخورده و در زیر بالهای پیشین قرار دارد و در حین پرواز باهم باز می‌شود.

مشخصات بال

هر بال به صورت یک برآمدگی کیسه مانند از پوشش بدن ظاهر می‌گردد و به شکل غشایی دولایی نازک و پهن می‌شود و در داخل آنها نایها وجود دارد و اطراف نایها سینوسهای خونی یافت می‌شود. کوتیکول به دور نایها ضخیم می‌شود و به این ترتیب رگبال‌ها تشکیل می‌شود. شکل و طرح رگبال‌ها در گونه‌ها آنچنان ثابت است که در طبقه بندی مورد استفاده قرار می‌گیرد.


شکم استوانه‌ای و باریک است و مرکب از یازده قطعه یا بند می‌باشد. بند انتهای شکم برای جفت‌گیری مناسب است. در طول پهلوهای زیرین سینه و شکم ده جفت سوراخهای کوچک به نام منافذ تنفسی وجود دارد. که به دستگاه تنفس وصل می‌شود. در هر طرف اولین بند شکمی پرده صماخی تخم مرغی شکلی وجود دارد که اندام شنوایی حیوان است.

در ملخ نر 8 بند به قطعات قلابی شبیه ولی بند 9 و 10 بهم چسبیده و بند 11 صفحه فوق مخرج را تشکیل می‌دهد و یک خار کوچک به نام دنباله شکمی در یک طرف قسمت عقب بند 10 شکمی وجود دارد و جناغ بند 9 اندام جفت‌گیری را تشکیل می‌دهد. در ملخ ماده جناغ 8 وجود ندارد و جناغ 9 طویل است و یا صفحه جانبی در بند 10 دیده می‌شود و انتهای شکم دارای 2 لوب زوج می‌باشد که اندام تخم‌گذاری را تشکیل می‌دهد.

ملخ مراکشی                                              

مناطق زیست این ملخ در ایران، دامنه های کوه های البرز و زاکرس در شمال غربی ، شمال شرقی، غرب، جنوب و جنوب غربی کشور می باشد و در مناطق مرکزی ایران بندرت دیده می شود. گیاهان زراعی مختلف خصوصآ غلات به عنوان میزبان آن ذکر شده است و بیشتر از سایر ملخ های بومی ایران که میزبان آنها گندم و جو ذکر شده است، خسارت زا است(غزوی، 1379).

 این ملخ در خاک های رسی سفت و عاری از پوشش گیاهی تخم ریزی می کند و قسمتی از تابستان، پائیز و زمستان (حدود 9 ماه از سال) را به صورت تخم سپری می کند و یک نسل در سال دارد. خاک نرم و پوشش گیاهی انبوه از تخم گذاری، افزایش جمعیت و تبدیل حالت انفرادی به گله ای آن جلوگیری می کند(غزوی، 1379). در بعضی از سال ها جمعیت های قابل توجهی از این ملخ در کانون های دائمی آن مشاهده می شود اما به محض مشاهدة افزایش جمعیت و ایجاد گله در کانون ها، توسط عوامل اجرایی سازمان حفظ نباتات کنترل می شوند.

ملخ صحرایی                                                         

کانون های دائمی این ملخ در افریقا، عربستان، هندوستان و پاکستان قراردارد و تحت شرایط خاصی از فاز انفرادی به فاز گله ای تبدیل شده و به مناطق دیگر از جمله ایران حمله می کنند. این ملخ دامنة میزبانی وسیعی داشته و گندم و جو نیز از گیاهان میزبان آن به شمار می آید.

این ملخ در سال هایی که حالت گله ای آن به ایران حمله کرده است تا دو نسل در سال ایجاد کرده است (بهداد،1375). درسال های اخیر شاهد حملة دسته های مهاجر این ملخ به ایران نبوده ایم. فاز انفرادی این آفت در سیستان و بلوچستان و حاشیه دریای عمان و خلیج فارس نیز وجود دارد که در صورت مساعد بودن شرایط محیطی افزایش جمعیت داده و به زراعت های هم جوار محل زیست خود خسارت وارد می سازند (رفیعی، 1372 و غزوی و جمسی، 1373).

ملخ آسیایی

فاز انفرادی این ملخ در اکثر نقاط ایران وجود دارد و گندم و جو نیز به عنوان میزبان های این ملخ چند میزبانه ذکر شده است. اولین گزارش حمله آن به ایران در سال 1325 بوده که از خاک روسیه به نواحی شمالی ایران حمله کرده است (بهداد، 1375 ). در سال های اخیر این ملخ خسارت های شدیدی به مزارع نیشکر و برنج خوزستان وارد نموده است. زمستان گذرانی این ملخ به صورت تخم است و در شرایط خوزستان تا 3 نسل در سال ایجاد می کند(خواجه زاده،1381) .

برخی دیگر از ملخ های بومی در ایران وجود دارند که گندم و جو میزبان آنها ذکر شده است و در برخی
سال ها خسارت های قابل توجهی به غلات وارد می کنند
+ نوشته شده در  دوشنبه هفدهم اسفند ۱۳۸۸ساعت 16:43  توسط سجاد غلامیان  | 

Flies مگس ها
Flies are one of the major success's of the insect world, and the 120,000+ species are divided into three sub-orders:
The Nematocera, (larva with complete head and horizontally biting mandibles).
The Brachycera, (larva with incomplete head and vertically biting mandibles).
The Cyclorrhapha, (larva with vestigial head).
These in turn are divided into about 100 families.
Flies can be found in most places in the world, and the common house fly Musca domestica has followed mankind to every corner of the earth.
Flies have a holometabolous life cycle meaning that the egg hatches into a small grub like creature which don't look anything like a fly at all. The larvae eats and grows and occasionally sheds its skin until it is big enough to make an adult fly, then it pupates.
Flies are great opportunists and as adults they also eat a great variety of foods. The mouth parts of adult flies are all designed either for sucking and sponging, or piercing and sucking. No adult fly can chew its food. Biting flies actually should be called stabbing flies.
Flies have been of incredible importance to mankind all over the world, and it is possible to say that on many occasions it has been a fly which has changed history. This is because many of the primary diseases of man are transmitted by flies. (This means the disease is actually caused by a bacterial, viral or protozoan agent which spends part of its life in a fly and gets into the person when a fly pierces that persons skin).
2 examples are:
1. Malaria (believed to have killed more human beings than any other known disease and is still a major cause of illness in many countries).
2. Yellow Fever.

Spiders and Flies
Though everyone thinks of spiders feeding primarily on flies, the spiders don't always get it all their own way. A Dance Fly Microphorus crassipes (Empididae) steals much of its food from the spiders own web. Robber Flies (Asillidae) have been observed catching and eating spiders which were sitting on a blade of grass. A whole family of flies, the Cyrtidae (about 250 species) are all internal parasite of spiders during their larval life. The eggs are laid on the ground and the first instar larva wait on damp vegetation for a passing spider. They leap up and attach themselves to the spiders body where they slowly eat their way through its cuticle before eating the spider from the inside out.

Crane-flies (Tipulidae)
These are one of the most easily recognized groups in the nematocera and are commonly called Daddy-Long-Legs or Mosquito Hawks (where they are often erroneously believed to feed on mosquitoes). They are a diverse group of flies characterized by their long legs and thin bodies and long thin wings. A bit like larger mosquitoes except that the adults are flower feeders and not blood suckers. Larval crane flies are commonly called 'leather jackets' and live in the soil where they feed on plant material, particularly grass roots which tends to make them unpopular with gardeners.

Land Midges (Mycetophilidae, Sciaridae, Bibionidae and others)
Over 2,300 species Worldwide
The Mycetophilidae and Sciaridae are small inoffensive and delicate little flies which, though found all over the world in basically terrestrial habitats, have mostly been recorded from temperate zones. The larva feed predominantly on dead and rotting vegetation though some prefer fresh fungi, hence the Mycete in Mycetophilidae and are often called Fungus gnats.
The larvae of many species are capable of spinning a delicate web of silk from special labial glands in their heads, which generally are used to help them move about. The best known and most unusual of these are the 'Glow Worms' of the famous 'Glow Worm Cave' at Waitomo in New Zealand. These are really the larvae of Arachnocampa luminosa which hang from the ceiling of the cave and use their light to attract the Chironomids which breed in the caves. They then become tangled in the pendulous sticky threads of silk let down by the larvae.

Water Midges (Chironomidae and others)
Over 2,000 species Worldwide.
You have probably seen these little flies in the late spring and early summer swarming in the evening over the edges of ponds and streams. The males gather in these swarms where they fly round and around for hours waiting for a female to arrive. When a female arrives she flies in with the males until she finds one she likes and the pair then the pair go off to the bushes to mate.

Black-Flies (Simulidae)
Many of these are small compact flies with a bad name for biting "stabbing and sucking" commonly known as buffalo-gnats and turkey-gnats as well as black-flies. Many of them transmit diseases to the animals they feed on. The females bite to suck blood to mature their eggs. Sometimes this can be serious or even lead to death. In 1923 20,000 domestic cases of diphtheria were reported (horses, cattle, goats and sheep) in Rumania, Bulgaria and Yugoslavia by the Golubatz fly.
برای دیدن این عکس به اندازه بزرگ، روی این قسمت کلیک کنید.

The larvae are filter feeders living generally in fast flowing streams where they hang onto the rocks and stones on the stream bed filtering out small particles of food with a set of bristles around their mouths. Not all live on rocks though. Some live on other animals treating them as a substrate. Simulium reavei live on the crab Potamen niloticus. The larva of simulids are amazing in that they each manufacture a safety line of silk and attach it to the rock they are standing on before they start feeding. Then if they get washed off, all they have to do is to climb back up their safety line to get home safely.

The Brachycera
These are the second main stem in the evolution of flies. Many of them are stockier and more solid than the nematocera and some of them are exceptionally good fliers. The first major group are the Horse- flies.

Horse-flies (Tabanidae)
3,500 species Worldwide.
Small horseflies, 6-10mm, are generally of 2 genus's Haemotopa which has banded eyes and spotted wings and Chrysops which spotted eyes and banded wings. Larger Horseflies, 10-25 mm, are generally of the genus Tabanus.
The larvae of some tropical Horse-flies create little cylinders of mud by descending in a spiral 2-5 cm wide and 5-13 cm deep. They then crawl into the cylinders and eventually pupate. As the mud finally dries and cracks across the whole pond the pupae are protected from desiccation because the smallness of the cylinders prevents them from cracking open in a large way and exposing the pupae buried with the soil.

Robber-Flies (Asilidae)
Over 4,000 species Worldwide.
The larva of Robber-flies are believed to be mostly herbivorous (vegetarian) but the adult flies are highly active carnivores. They specialize in hunting down other insects, usually in flight. They have long spiny legs in which they hold their prey as they pierce it with their powerful proboscis in order to suck it dry on the wing.
Both sex's look exactly alike in most species having huge bulbous eyes separated by a trough at the top of the head. They also have a special collection of outwardly projecting hairs between their eyes and the proboscis to protect their eyes from the struggles of their victims. Robber-flies are not fussy about what they eat - Moths, ants, ichneumon-flies, wasps, bees, beetles, dragonflies, termites, horse-flies and smaller robber-flies.

Soldier Flies (Stratiomyidae)
1,500 species Worldwide.
These are generally rather pretty flies which can often be seen sitting on flowers during the summer. The adults are pollen or nectar feeders. The larva which eat a mixture of rotting vegetable and animal matter are unusual in having their skin thickened with calcium carbonate.

Dance Flies (Empididae)
3,000 species Worldwide.
Dance flies look and act like Robber-flies. They can be distinguished by their less bulging eyes and the lack of the trough between their eyes, and the fact that their larva are carnivorous as well as the adults. They are called Dance flies because they can often be seen flying low over the water in a twisting spiraling manner that to our eyes looks much like a dance.
Dance flies are also of interest because of their courtship. Because of their predatory nature the males often feel it is advisable to offer the female a gift of food to keep her occupied while the mating is occurring. In the least complicated species the male simply offers the female an insect he has caught.
In more advanced species the male wraps the gift in a ball of cotton spun from special glands in his front legs, and in some decadent species the male offers the female an empty ball of silk safe in knowledge he will have done the deed and escaped before she catches on to his deception.

The Cyclorrhapha
These are the most evolutionarily advanced flies with mostly maggot like larva. They are generally short and stocky and covered in short hairs.

Coffin-Flies (Phoridae)
These are remarkable ugly little flies (between 6mm and 0.5mm long). Renowned for the fact that some species of them can live for a year or more and produce numerous generations inside fully interred coffins where they feed on the dead bodies within.
Within the family Phoridae is the tribe Termitoxeniinae which live in Termite nests and are amazing in how short their larval life is. The first stage instar's molt immediately after hatching, the second stage does not eat and molts shortly after this and the third stage has been completely suppressed, thus the whole larval life lasts less than one hour and in some species only a few minutes.

Hover-Flies (Syrphidae)
Hover-flies are some of the most attractive and noticeable flies around. They are also as their name implies incredibly good at flying and hovering. Many Hover-flies are clever mimics of Bees and Wasps.
Volucella bombylans which exists in two forms, a yellow tailed form which looks like Bombus terrestris and a red tailed form which looks like Bombus lapidarius , though they themselves cannot bite or sting.
As larva, Hover-flies feed on a great variety of substances, from cow dung to living plant material to aphids. In fact so many Hover-fly larva eat aphids that, like the lady-beetles they are well known as a gardeners friend. Not only are Hover-flies useful because they eat aphids but they are also the second most important group of insect pollinators, after the Bees and Wasps.

Fruit-flies (Drosophilidae)
These are the small flies with light red eyes that you find in the kitchen in Summer when ever some fruit has become over ripe. Once you get some in your house they tend to fall into your drinks especially beer, wines and fruit juices. The genus Drosophila contains more than 1,000 species some of which have a two week life cycle and are commonly found in Universities and Colleges around the world where they are used for experiments in the study of genetics and in Pet Shops where they are sold as food for baby Spiders and Preying Mantids.

House-flies (Muscidae)
The Common House-fly Musca domestica has two large orange spots on its abdomen, and it's larva lives in rotting vegetable matter and dung.
The Lesser House-fly Fannia canicularis has four small orange spots on its abdomen and tends to fly around and around in circles in your living room.

Louse-Flies (Hippoboscidae, Streblidae and Nycteribiidae)
674 species Worldwide
The Hippoboscidae (197 species) are all parasites of mammals and birds. The adults all feed on fresh blood and after their initial dispersal seldom leave their host or its nest/lair though most of them are winged and can fly quite well.
The larva live their entire life inside the adult female who 'lays' pupa which in some bird parasites lies in the nest over winter, hatching in time to crawl onto the returning adults as they reoccupy the nest. The adults are nearly all flattened ugly looking things with strong clasping legs and a crab like gait.
این عکس کوچک شده است، برای اینکه بصورت بزرگ شده ببینید، روی این قسمت کلیک کنید، اندازه اصلی عکس 480x640 می باشد.

The Streblidae (256 species) are much the same as the Hippoboscidae except that they only live on bats, and then only where the winter temperature remains above 10C and most stick their mature larva onto the walls of the caves where they live to pupate rather than dropping them to the ground.
The Nycteribiidae (221 species) are the worlds ugliest flies and look more like spiders. Like the Streblidae they are confined to bats as hosts and they stick their larva to the surroundings, however they are completely wingless and are totally dependent on their hosts for transport as well as for food
+ نوشته شده در  دوشنبه هفدهم اسفند ۱۳۸۸ساعت 16:39  توسط سجاد غلامیان  | 

Dragonflies سنجاقک ها

این عکس کوچک شده است، برای اینکه بصورت بزرگ شده ببینید، روی این قسمت کلیک کنید، اندازه اصلی عکس 480x640 می باشد.
Dragonflies date back to 300 million years ago and today there are over 5,000 different types. They have four wings and eat other insects. they are considered to be beneficial predators so don't confuse them with mosquitoes and try to kill them. Leave them alone and enjoy watching them as they buzz around your territory
+ نوشته شده در  دوشنبه هفدهم اسفند ۱۳۸۸ساعت 16:36  توسط سجاد غلامیان  | 

Crane flies چوبک مانند

این عکس کوچک شده است، برای اینکه بصورت بزرگ شده ببینید، روی این قسمت کلیک کنید، اندازه اصلی عکس 480x640 می باشد.
For years people have mistaken the crane fly for the mosquito.
این عکس کوچک شده است، برای اینکه بصورت بزرگ شده ببینید، روی این قسمت کلیک کنید، اندازه اصلی عکس 480x640 می باشد.
They range in color from gray to brown to gold.
این عکس کوچک شده است، برای اینکه بصورت بزرگ شده ببینید، روی این قسمت کلیک کنید، اندازه اصلی عکس 480x640 می باشد.
They are very friendly and do not bite or sting.
این عکس کوچک شده است، برای اینکه بصورت بزرگ شده ببینید، روی این قسمت کلیک کنید، اندازه اصلی عکس 480x640 می باشد.
They love humid areas, wet ground and can be found around creeks, rivers and lakes
+ نوشته شده در  دوشنبه هفدهم اسفند ۱۳۸۸ساعت 16:36  توسط سجاد غلامیان  | 

پیش فرض Beetles سوسک ها

Ladybird beetles, also known as ladybug beetles are voracious predators of aphids. Collectors sell them in bulk to gardeners for pest control. Beetles can be both enemy and friend to the agriculture industry. Some species devastate crops and others attack the attackers which reduces the need for chemical pesticides.
این عکس کوچک شده است، برای اینکه بصورت بزرگ شده ببینید، روی این قسمت کلیک کنید، اندازه اصلی عکس 600x800 می باشد.

This is a close up of the Lady bugs laying her eggs.
The group of insects known as beetles are members of the family Scolytidae in the order Coleoptera. Most beetles cause little or no economic damage as they normally infest branches, stumps, and stems of standing dead, severely weakened trees or downed material. A relatively few species will attack and kill living, apparently healthy trees. Beetles are integral components in forest ecosystems and therefore can be viewed as beneficial or detrimental depending on the management objectives.

4,000 different mammals and 9,000 birds only add up to less than 1% of the 1.75 million species identified by science. Insects make up about 60% and at least a third of them are in the order Coleoptera - the beetles.

A variety of approaches are available to reduce the amount of mortality caused by beetle outbreaks. Detection methods, treatment selection and application, and other management activities vary for individual beetle species.

All three species of beetles are similar in appearance through all their life stages. Main differences between the species are in size, tree species attacked, and timing of parts of the life cycle. Life stages for bark beetles are described below:

Egg: pearly white, oblong, 0.75–1.0 mm long. Eggs are laid in individual niches or elongate grooves on alternate sides of the egg gallery.

Larva: creamy white, cylindrical, stout, wrinkled, legless grub, 6–7 mm long at maturity (fourth instar). Head is pale tan to pale rusty.

Pupa: creamy white, approximately 6 mm long, becoming pale tan near maturity. Pupae have legs and maturing wings that are visible.

این عکس کوچک شده است، برای اینکه بصورت بزرگ شده ببینید، روی این قسمت کلیک کنید، اندازه اصلی عکس 480x640 می باشد.

Pupa state

Adult: immature, or callow, adults after transforming from pupae are initially white and then medium brown. Mature adults are mostly all black or have rusty colored wing covers. Adults are approximately 6 mm long.

این عکس کوچک شده است، برای اینکه بصورت بزرگ شده ببینید، روی این قسمت کلیک کنید، اندازه اصلی عکس 272x525 می باشد.

Distribution and host range

In general, the distribution of each species of beetle follows the distribution of its primary host.

Life cycles and dynamics

The life cycles of the beetles are similar with some variation in timing and effect. Also, while the mode of action in killing individual trees is the same for all three species, affected trees vary in their display of symptoms. It is necessary to know the differences when identifying the causal agent, establishing where the infestation is in its cycle, and for selecting the most appropriate treatment prescription.

Romance begins at arm's length for two harlequin beetles. They gingerly check each other out with their oversize limbs in a courtship ritual.

Life cycles

All three beetle species have similar life cycles, progressing from egg, through four larval instars, to pupa, and finally to adult.
The life stages for each insect closely resemble each other; however, differences in timing and duration affect the selection and application of management tools. The timing of various components of the life cycles are summarized in Table 2. The timing of life cycle events for any species of bark beetle will vary from year to year and from location to location due to variations in climate and local weather.

A brief synopsis of the life history of all three beetle species is as follows:

1.Adult females emerge when ambient air temperature exceeds approximately 16* C, find new suitable host material, and emit aggregating pheromones to initiate mass attack.

2.Males join the females and each pair construct an egg gallery under the bark, parallel to the grain.

3.The sapwood is inoculated with spores of a blue stain fungus as the egg gallery is built.

4.Eggs are laid and hatch into larvae which feed on the phloem in feeding channels constructed at right angles to the egg gallery.

5.After four instars, larvae pupate and develop into adults under the bark.

6.Young adults pick up blue stain fungal spores while in the pupa chamber.

The action of the larval feeding in the phloem and fungal colonization of the sapwood completely blocks all translocation tissues and kills the infested tree. In some cases only one side of a tree will be successfully attacked (strip attack); this tree will survive unless living portions are attacked again in subsequent years.

The scarab beetle is essential to ecosystems. These beetles recycle plant matter and feces. Though some are brilliantly colored, it was a black dung beetle that the ancient Egyptians revered as a symbol of rebirth.

Symptoms of successful attack

Successfully attacked trees display symptoms that are utilized in ground and aerial surveys. Other bark beetle species may be found under the bark of trees. Identification of these usually lesser important beetles is done by examining egg gallery patterns and adult morphology which differ significantly from the major bark beetles. Adults and larvae of wood borers may also be found under the bark or on the boles of trees. Proper identification of the insect is necessary to ensure that the appropriate management strategy is selected.

The impact of bark beetles is not limited to timber loss. There are also impacts upon a variety of other resource values, which include:

•cultural heritage
•fish and wildlife
•watershed management
•landscape and aesthetics

The Commiphora tree is the host plant of this beetle. When the beetle's larvae feed on the leaves, they produce a toxin (not found in the adult beetle) which is extremely toxic. Kalahari Desert Bushmen squeeze to fluid onto their arrows to bring down adult antelope.
However, timber loss, and more importantly, the disruption of long-term forest management plans, are major concerns to forest managers and planners.
Additional Pictures
Greensmiths is excited to introduce a new friend to our web site visitors. Mr. Mike Ash is a photographer from Tampa, FL and he is sharing many of his personal favorite pictures for our web site. He wishes to share his pictures with our many visitors for their personal use only. We encourage Students, Teachers and Professionals to feel free to use these pictures for training and learning purposes.
None of his pictures may be used on any other website or for sale or profits without the written permission of both Mr. Mike Ash and Greensmiths, Inc. We wish to thanks Mike for his hard work and these wonderful images and we hope you enjoy them as much as we do
Milkweed Tortoise Beetle
این عکس کوچک شده است، برای اینکه بصورت بزرگ شده ببینید، روی این قسمت کلیک کنید، اندازه اصلی عکس 480x640 می باشد.
The Milkweed Tortoise Beetle is also known as the Argus Tortoise Beetle or the Golden Tortoise Beetle.
این عکس کوچک شده است، برای اینکه بصورت بزرگ شده ببینید، روی این قسمت کلیک کنید، اندازه اصلی عکس 480x640 می باشد.
They live in meadows and roadsides.
این عکس کوچک شده است، برای اینکه بصورت بزرگ شده ببینید، روی این قسمت کلیک کنید، اندازه اصلی عکس 480x640 می باشد.
They eat the foliage of morning glory, milkweed, raspberry, maize, sweet potato and related plants.
این عکس کوچک شده است، برای اینکه بصورت بزرگ شده ببینید، روی این قسمت کلیک کنید، اندازه اصلی عکس 480x640 می باشد.
They emerge as adults in midsummer.
Lady Bug
این عکس کوچک شده است، برای اینکه بصورت بزرگ شده ببینید، روی این قسمت کلیک کنید، اندازه اصلی عکس 480x640 می باشد.
Lady bugs come in several different colors and are fun for everyone to hold or watch.
این عکس کوچک شده است، برای اینکه بصورت بزرگ شده ببینید، روی این قسمت کلیک کنید، اندازه اصلی عکس 480x640 می باشد.
They will not sting or bite but they will rid your plants of aphids.
این عکس کوچک شده است، برای اینکه بصورت بزرگ شده ببینید، روی این قسمت کلیک کنید، اندازه اصلی عکس 480x640 می باشد.
Their shell opens out so they can fly away, much like a transformer
+ نوشته شده در  دوشنبه هفدهم اسفند ۱۳۸۸ساعت 16:30  توسط سجاد غلامیان  | 

قسمت اول

حشرات و اهمیت آنها

علم حشره شناسی که به آن Entomology گفته می شود یکی از شاخه های علوم بیولوژی است.حشرات در حدود 350 میلیون سال در روی کره زمین زندگی می کردهاند و پرجمعیت ترین حیوانات زمین زی هستند . آنها تقریبا‌ً در تمام نقاط دنیا به غیر از دریاهای آزاد و بعضی از قسمتهای قطب زندگی می کنند. تا کنون نزدیک به یک میلیون گونه حشره شناخته شده و نامگذاری شده اند و شاید متجاوز از همین رقم هنوز ناشناخته باقی مانده اند.


بعضی از علل پایداری حشرات عبارتند از:

1- قدمت: Precedence
2- اندازه: Size
3- فراوانی: Abandance
4- قدرت سازش: Adaptation
5- استقامت : Persistence
6- داشتن اسکلت خارجی: Exoskeleton
7- بند بند بودن بدن : Segmentation
8- قدرت استحاله : Metamorphosis
9- قدرت پرواز و خاصیت گسترش : Dispersion

معایب حشرات :

اول – حشرات باعث تخریب و خسارت انواع و اقسام گیاهان میگردند.
1- جویدن قسمتی از اندام گیاهان مثل ریشه ‏، ساقه ، برگ و.. که بیشتر در مورد لارو پروانه ها و سخت بالپوشان و حشرات اتفاق می افتد.
2- با مکیدن شیره گیاهان
3- با ایجاد سوراخ ، کانال ، حفره ، در داخل میوه ، تنه وسر شاخه درختان .
4- ایجاد گال و انواع بد شکلی در گیاهان .
5- از طریق تخم گذاری داخل شاخه و تنه گیاهان.
6- استفاده از قسمتی از گیاهان برای ساختن لانه و پناهگاه.
7- تزریق بزاق در داخل نسج گیاهی باعث ایجاد ناراحتی های فیزیولوژیک و بیماریهای توکسی کوژنیک می گردند.
8- با انتقال عوامل بیماری زای گیاهی از گیاهان بیمر به گیاهان سالم .
9- موجب ایجاد نژادهاو دورگه هائی در عوامل بیماری زا می گردند و در نتیجه مقاومت گیاهان میزبان را از بین می برند .

دوم- حشرات موجب آزار و ناراحتی انسان و نیز ایجاد خسارت روی جانوران اهلی و وحشی به شرح زیر می گردند:
1- تغذیه از خون انسان و یا ایجاد زخمهای سطحی
2- ایجاد صداهای ناراحت کننده
3- ایجاد بوهای زننده
4- ورود اتفاقی آنها به دهان – بینی - گوش و غیره
5- تخم گذاری زیر پوست و داخل گوشت بدن .
6- نیش زدن و تزریق بزاق سمی یا موهای سمی که در سطح بدن آنها وجود دارد.
7- با مسموم کردن جانوران ، وقتی این جانوران به طور اتفاقی آنها را می بلعند.
8- انتقال عوامل بیماریزای مختلف از افراد مریض به افراد سالم چه در انسان و چه در حیوانات اهلی.
9- خراب کردن و ایجاد خسارت به مواد انباری.

محاسن حشرات:

اول – جمع آوری یا تولید بعضی از اقلام اقتصادی:
1- ابریشم الیافی است که از بزاق کرم ابریشم تولید می شود و در اصل برای ساخت پیله بکار می رود.
2- موم که از ترشحات غده های زیر شکم زنبور عسل می باشد و در داو سازی و در صنایع شمع سازی کاربرد دارد.
3- لاک که از ترشحات غده های سطحی بدن بعضی از شپشک ها می باشد.

دوم – بدن حشرات گاهی دارای مواد مفیدی است که مورد استفاده صنعت پزشکی و غیره واقع می شود.
1- نوعی رنگ به نام cochineal lac دانه های رنگین بدن نوعی شپشک می‌باشد که روی کاکتوس زندگی می کند.
2- کانتاردین ماده ای است که در پزشکی مصرف دارد و از بدن گونه هایی از سخت بالپوشان از خانواده Cantharidae استخراج می شود.
3- عده ای زیادی از حشرات به حالت لاروی برای طعمه ماهیگیری بکار میروند و به همین منظور پرورش داده می شوند و در اختیار ماهیگیران قرار می گیرند.

سوم – حشرات بعضی از مواد با ارزش گیاهی را جمع آوری می کنند ، می‌پرورانند و برای خود انبار می کنند . مثل جمع آوری گرده و شهد گلها و تولیدعسل

چهارم – حشرات با ایجاد گال که نوعی تغییر شکل بافت گیاه است محصولات صنعتی و دارویی به وجود می آورند.

پنجم – حشرات با گرده افشانی موجب بهبود کمی و کیفی محصولات کشاورزی می شود .

ششم – حشرات منابع غذایی مهم برای انسان و بعضی از دامها هستند.

1- ملخ و لارو بعضی پروانه ها مورد استفاده انسان قرار می گیرد و راه تازه ای برای جبران کمبود مواد غذایی می باشد که در آینده به وسیله بعضی از دانشمندان پیشنهاد شده است.
2- عده ای زیادی از حشرات خوراک ماهیان هستند و در پرورش مصنوعی ماهی از اهمیت ویژه ای برخوردارند.

هفتم – عده ای زیادی از حشرات دشمنان طبیعی آفات گیاهان زراعی هستند و به نحو قابل توجهی مانع خسارت آنها می شوند که به دو دسته تقسیم می شوند:
1- پارازیت یا انگل ها که قسمتی یا تمام زندگی خود را در داخل یا روی بدن حشره آفت (میزبان) می گذرانندو باعث ضعف یا اغلب انهدام حشره زیان آور می گردند.
2- پرداتور یا شکارچی که حشرات زیان آور را شکار می کنند.

هشتم – حشرات موجب تخریب علف های هرز می شوند .

نهم – حشرات یکی از بهترین مواد آزمایشگاهی هستند و در مطالعات بیولوژیک و بخصوص علم ژنتیک کمک بسیار زیادی می کنند. مثل مگس سرکه

دهم – حشرات در از بین بردن لاشه جانوران مرده ، فضولات دامها و در نتیجه کمک به بهداشت محیط اهمیت قابل توجه دارند.

مورفولوژی ، تشریح و فیزیولوژی
اول - ساختمان خارجی بدن حشرات: Morphology

بدن حشرات از سه قسمت سر ، سینه و شکم تشکیل شده است جلد بدن در حشرات به منزله اسکلت خارجی است و بدن را در برابر عوامل نامساعد طبیعی محفوظ نگه می دارد ، از خیس شدن در آب ، خشک شدن در نتیجه تبخیر زیاد ، حمله عوامل بیماری زا ، صدمات و ضربات خارجی مصون می دارد و به حشره امن زندگی در شرایط بسیار متفاوت محیط خارج را می دهد.

الف – جلد و مشتقات آن :

جلد از دو طبقه کوتیکول و هیپودرم تشکیل یافته است
1- کوتیکول: یا پوست شامل سه لایه کوتیکول روئی ، میانی و درونی است .
کوتیکول روئی یا خارجی Epicuticule به وسیله غده هیپودرمی ترشح می شود و فاقد کیتین و متشکل از ترکیبات گوگردی ، ازته ، مواد چربی و کوتیکولین است و وظایف مختلفی نظیر محافظت ، تزئین و غیره را انجام می دهد. این لا یه شامل : سیمان ، موم ، پلی فنول و کوتیکول می باشند.
کوتیکول میانی Exocuticule معمولا به رنگ تیره و به ضخامت چند میکرون و خیلی سخت است. این طبقه از لایه های کیتین و آرتنوپودین به طور متناوب تشکیل شده است .
کوتیکول درونیEndocuticule در زیرکوتیکول میانی قرار گرفته و ماده اصلی تشکیل دهنده آن کیتین است و از نظر ساختمانی شباهت زیادی به کوتیکول میانی دارد با این تفاوت که در میانی رنگ دانه های تیره و ساختمان متراکم تر وجود دارد.

2- هیپودرم یا بشره :شامل سلولهای مکعبی است که در زیر کوتیکول درونی و در روی یک لایه نازک به نام غشاء قاعده ای قرار دارد و محتوی رنگ دانه های مختلف و غده های ترشحی جلدی است که مواد مختلف نظیر ، موم ، لاک و غیره را ترشح می نماید . و ظایف حسی جلد به وسیله سلولهای حسی اپیدرم و رشته های عصبی انجام می شود. عموماً کوتیکول از قطعات سختی به نام اسکلریت تشکیل یافته که به وسیله شیارها یا قسمتهای نرم و قابل ارتجاع غشاء بین حلقه ای Coria به همدیگر متصل می شوند و قدرت تحرک در قسمتهای مختلف بدن بستگی به رشد این غشاء دارد ، به طوری که در جلد ظاهراً حالت مفصلی مشاهده می گردد ، در حلقه های شکم بین اسکلریت ها عریض بوده و در نتیجه قدرت تحرک نامحدود است . وجود غشاء بین حلقه ای در بدن حشرات از نظر حرکت قسمتهای مختلف بدن نسبت به هم ، حرکات تنفسی ازدیاد حجم شکم و غیره اهمیت دارد. خطوط بین اسکلریت ها را درز Suture می نامند. قطعات کیتینی در داخل دارای تا خوردگیهائی بنام آپودم می باشند که از نظر اتصال ماهیچه ها و استحکام بدن اهمیت دارند.

3- تزئینات جلد: سطح خارجی بدن حشرات دارای تزئینات مخصوصی مثل خار، فلس ، دندانه ، برجستگی های کنگره ای و دکمه ای و یا به صورت شاخ است و گاهی این برجستگی ها به رشته های عصبی مربوط بوده و زائده های حسی را به وجود می آورند. رنگهای مختلف بر اساس دو منبع فیزیکی و شیمیایی ایجاد می شود . شدت رنگ فیزیکی به ضخامت جلد کیتینی و عوامل محیطی مثل زاویه تابش نور و رطوبت و غیره بستگی دارد و رنگهای فیزیکی بیشتر در پروانه ها که سطح بدن آنها از فلس پوشیده شده دیده می شوند . رنگهای شیمیایی در نتیجه وجود رنگدانه ها در لایه کوتیکول میانی و سلولهای هیپودرمی جلد هستند ، از قبیل رنگهای قهوه ای ، سیاه قرمز ، نارنجی سبز و... و متغیر بوده و به عوامل داخلی و خارجی مثل رژیم غذایی و آب و هوا تغییر پیدا می کند. رنگ و نقش و نگارها در بعضی حشرات مثل کفشدوزک مبدا ارثی دارد.

ب – ماهیچه ها :
ماهیچه های بدن حشرات بر دو نوع هستند : دسته اول ماهیچه های اسکلت که معمولا ً از یک آپودیوم کیتینی به دیگری متصل می گردد و سبب انقباض و حرکت حلقه‌ها می شود . دسته دوم ماهیچه های اعضای داخلی که مرکب از رشته های حلقوی و طولی است ، هر رشته ماهیچه دارای یک پوشش به نام سارکولم ((Sarcoleme و در داخل آن ماده قابل انقباض و چند هسته است . ماهیچه ها را با توجه به نوع عمل آنها ماهیچه های انبساط کننده ودور کننده و نزدیک کننده و بالابرنده نامگذاری کرده اند.

پ – ساختمان سر و ضمائم آن :
سر در حشرات به اشکال مختلف کروی ، بیضی ، مثلثی ، استوانه ای و قلبی مشاهده می شود و دارای یک سوراخ دهانی ، محل شروع لوله گوارش و یک سوراخ پشتی که محل عبور مری و زنجیر عصبی است می باشد . کپسول سر به صورت قطعه واحدی است که محتوی مغز و ماهیچه های ضمائم سر می باشد. فضای دخلی آن دارای قطعات کیتینی است به نام تانتوریوم که با لبه های داخلی اسکلریت ها مجموعاً اسکلت داخلی سر را تشکیل می دهند که دارای یک بازوی عقبی و دو بازوی جلویی است و از نظر اتصال ماهیچه های آرواره های بال و پائین و همچنین انبساط بخش جلوی لوله گوارش اهمیت دارد.

قسمتهای مختلف سر و محل قرار گرفتن آنها
1- فرق سر Vertex در قسمت فوقانی سر که دارای یک درز طولی است.
2- پشت سرOcciput ناحیه ای که بین سر و گردن قرار دارد.
3- گلو Galea قسمت تحتانی دهان و بعد از سر.
4- گیجگاه Tempora قسمت بالایی و طرفین سر و پشت چشم مرکب.
5- گونه Gena قسمت طرفین سر و زیر چشم های مرکب.
6- پیشانی Fornt بین دو چشم مرکب و گونه ها که چشم ساده میانی را در بر می گیرد.
7- قطعه زیر پیشانی Clypeus بعد از پیشانی و به وسیله شیاری از آن جدا می شود.
8- اعضاء حسی که شامل یک جفت شاخک ، یک جفت چشم مرکب و 1-3 عدد چشم ساده است.
9- قطعات دهان Mouth parts شامل لب بالا و پایین یک جفت آرواره بالا و پایین
10- گردن Cervix حد فاصل بین سر و قفس سینه واقع شده و ساختمان کیتینی یا غشائی دارد .

از نظر قرار گرفتن سر نسبت به محور بدن و طرز باز شدن دهان به طور کلی سه حالت زیر در حشرات مشاهده می شود:

پروگنات : Prognathus : در این حالت سر متوجه به جلو و دهان در امتداد محور طولی بدن قرار دارد مانند گوش خیزک .
اورتوگنات Orthognathus : دهان در زیر سر واقع شده و سر عمود به محور بدن می باشد مثل راست بالان.
اپیستوگنات Opistognathus : در این حالت سر متمایل به عقب و دهان در زیر سر قرار دارد ، نظیر شته ها و شپشکها

پیوستهای سر:

1- شاخکها :
آنتن یا شاخک عضوی است حسی ، که در تمام حشرات به استثنای حشرات راسته بی شاخکان و بعضی از لاروها در جلو سر وجود دارد . شاخکها دائماً در حرکت هستند و یکی از حساسترین اعضاء بدن و مجهز به ضمائم حسی مختلف نظیر حس شنوائی ، چشائی ، بویائی و تماسی هستند و از تعدادی مفصل تشکیل یافته که از نظر شکل و اندازه یکنواخت نمی باشند و شامل سه قسمت هستند.

(1) اسکاپ Scapus که اولین مفصل شاخک بوده و معمولاً بلندتر و عریضتر از مفصل های دیگر است.
(2) پدیسل Pedicellus که بعد از اسکاپ قرار دارد و دارای عضو مخصوص حسی به نام عضو جونسون می باشد.
(3) تاژک Flagellum که شامل بقیه مفصل های شاخک از مفصل سوم به بعد می باشد.

اشکال شاخک : شاخک در حشرات به اشکال زیر دیده می شود.

1- شاخک دوکی Fusiform : که مفصل های ابتدائی و انتهایی شاخک کم عرض و مفصل های وسطی عریض تر است . مانند جنس Acridella
2- شاخک نخی Filiform: که مفصل های استوانه ای شکل و باریک است . مانند ملخ شاخ کوتاه
3- شاخک موئی Setaceous : که مفصل انتهایی شاخک (تاژک) باریک و به صورت موی بلند دیده می شود. مانند سوسری ها
4- شاخک تسبیحی Moniliform : که مفصل ها به شکل دانه های تسبیح به دنبال یکدیگر قرار دارند مانند موریانه ها .
5- شاخک چماقی Claviform: که عرض مفصلهای شاخک تدریجاً به طرف انتها افزایش می یابد ، مانند سوسکهای خانواده Cucujidae
6- شاخک سنجاقی Capitate : که چند مفصل انتهایی شاخک پهن و به شکل سر گرز یا سنجاق شده است مانند سوسکهاس خانواده Scolytidae
7- شاخک اره ای Serrate : که کنار خارجی مفصلهای شاخک مجهز به دندانه های کوتاه و مثلثی شکل است مانند سوسکهای خانواده Buprestidae
8- شاخک زانوئی Geniculate : که در این نوع شاخک ها اسکاپ طویل و در محل اتصال به پدیسل زاویه ای تشکیل می دهد. مثل مورچه ها
9- شاخک ورقی Lamellate: که چند مفصل انتهایی شاخک پهن و مانند پره های بادبزن فرنگی رویهم قرار می گیرند نظیر سوسک کرم سفید ریشه
10- شاخک شانه ای Pectinate , Bipectinate که کنار خارجی مفصل های شاخک دارای دندانه بلند است ، اگر یک طرف شاخک دندانه دار باشد Pectinate ، شاخک به شکل شانه یک طرفه است مانند سوسک گوزن پرنده و چنانچه دو طرف شاخک مجهز به دندانه باشد Bipectinate به شکل شانه دو طرفه است مثل پروانه ابریشم.
11- شاخک میله ای Stylate : که مفصل سوم یا مفصل انتهائی شاخک مجهز به یک زائده میله ای شکل است به نام Stylate مانند شاخک بعضی از مگسها.
12- شاخک مودار Aristate: شاخک معمولا کوتاه و سه مفصلی است و مفصل سوم دارای موی درشتی به نام Arista است نظیر غالب مگسها.
13- شاخک پروش Plumose که یک طرف یا دو طرف مفصلهای شاخک مجهز به رشته های طویل و گاهی متراکم می باشد نظیر شاخک پروانه پر طاووس گلابی ونر بعضی از پشه ها.
قسمت دوم

قطعات دهان :

قطعات دهان در حشرات بسته به رژیم غذایی و فیزیولوژی گونه های مختلف متفاوت بوده و بطور کلی تیپهای ساختمانی ساینده(ملخ) – زننده(پشه) – مکنده (پروانه) – لیسنده(مگس) – مخطط (زنبور عسل ) مشاهده می شود.

تیپ ساینده Chewing – این تیپ ، در حشرات راستهThysanura ، راست بالان ، سخت بالپوشان ، لارو پروانه ها و غیره مشاهده می شود و از قطعات زیر تشکیل یافته است :
1- لب بالا Labrum : در زیر Clypeus قرار دارد و سطح داخلی آن اپی فارنکس نامیده می شود.
2- آرواره بالا Mandible : که به شکل هرم مثلثی که لبه داخلی آن دندانه دار است و به تعداد یک جفت در زیر لب بالا قرر گرفته و عمل قرار گرفتن و خورد نمودن مواد غذائی را انجام می‌دهند.
3 – آرواره پائین Maxilla : که به تعداد یک جفت در زیر آرواره های بالا قرر دارد و از قطعات زیر تشکیل شده است : پایه Cardo در قاعده آرواره های پائین که به وسیله یک برآمدگی به تانتوریم متصل می گردد. تنه Stipesکه به شکل قطعه بزرگی است و لبه داخلی آن به نام internallobe یا Lacinia مرسوم است و معمولا مجهز به مژه یا خار می باشد . لبه خارجی آن Externallobe یا Galea نامیده می شود و همچنین دارای یک پالپ چند مفصلی است .

4- لب پائین Labium که قسمت متحرکش به صورت قطعه ای بزرگ و قلبی شکل است و دو لبه داخلی آن تشکیل دو زبانه به نام گلوسا را می دهد که در بعضی حشرات مثل زنبور عسل با هم یکی شده و قطعه نسبتا‌ً بزرگی به نام زبان یا Ligula را بوجود می آورد.لبه های خارجی تشکیل زبانه های خارجی یا پاراگلوسا را می دهند که پالپهای لب پائین در طرفین آن قرار دارند.
5- هیپوفارنکس: یک زائده زبان مانندی است که در جلو و یا بالای لب پائین و آرواره پائین قرار گرفته که عضو چشائی بوده و مجاری غدد ترشحی بزاق در زیر قاعده آن باز می شوند.
تیپ زننده (مکنده زننده) PiercingSucking در این تیپ آرواره های بالا و پائین به صورت میله ای باریک به نام استایلت تغییر شکل داده و برای سوراخ کردن پوست بدن حیوانات و یا بافتهای گیاهان به منظور مکیدن خون و یا شیره گیاهان مورد استفاده قرار می گیرد. این میله ها کیتینی و فاقد مو و فلس هستند . در خرطوم مفصلی ها لب پائین به شکل غلاف طویل و ناودان مانندی است که میله ها را در بر می گیرد و آرواره های بالا و پائین به هم چسبیده و دو کانال فوقانی و تحتانی را بوجود می آورند که از کانال تحتانی موسوم به کانال بزاقی آب دهان حشره در بافتهای نباتی و یا بدن حیوانات وارد شده و سبب رقیق شدن شیره نباتی و یا جلوگیری از انعقاد خون می شود و بسهولت از کانال فوقانی به نام کانال غذائی به طرف دهان حشره جریان پیدا می کند . لب بالا به صورت قطعه کوچکی قسمتی از خرطوم را می پوشاند .
تیپ مکنده Siphoning - این تیپ قطعات دهان در پروانه ها مشاهده می گردد در این حشرات خرطوم از اتصال دو لبه خارجی آرواره های پائینی به وجود می آید و مجرای بین آنها برای مکیدن مایعات بکار می رود و مجهز به اعضاء حسی متعدد و گاهی زائده های کیتینی است که برای جویدن بافتهای گیاهی بکار می رود. لب پائین به صورت یک صفحه غشائی کوچک و ساده بوده و در طرفین آن پالپ های سه مفصلی قرار دارند ، لب بالا به صورت یک رشته نازک عرضی تغییر شکل داده و آرواره های بالا خیلی کوچک و یا بکلی از بین رفته اند.
تیپ لیسنده Sponging – حشرات لیسنده معمولا ً با خرطوم خود از مایعات تغذیه می کنند . این خرطوم زانویی شکل و متحرک و از رشد لب پایین بوجود آمده است و قاعده آن Rostrum و انتهای آن Haustellum نامیده می شود. و در انتهای قسمت هوستلوم یک قطعه اسفنجی به نام Labella مشاهده می گرددکه سطح آن مجهز به شیارهای متعدد است و هنگام تغذیه با فشار دادن قسمت اسفنجی شیارهای مزبور پر از مایع می شوند و این کانالها در انتها به کانال غذائی مربوط می گردند. کانال غذایی از اتصال دو میله Stylet که یکی از رشد طولی لب بالا و دیگری از رشد زائده لب پائین بوجود آمده است .

تیپ مخطط ChewingLapping این تیپ قطعات دهان مخصوص راسته بال غشائیان یا زنبورها می باشد در زنبور عسللب بالا و آرواره های بالا نظیر تیپ ساینده رشد معمولی داشته و لب بالا کوچک و هلالی و یا مستطیلی شکل و آرواره های بالا خمیده و دندانه دارند . خرطوم از رشد طولی آرواره های پائین و لب پائین بوجود آمده است در آرواره های پائین پایه قوسی شکل ، تنه کشیده و ضخیم ، لبه های خارجی خنجری شکل و لبه های داخلی از بین رفته و یا به صورت قطعه کوچکی در قاعده لبه خارجی دیده می شوند . در لب پائین چانه مثلثی شکل و زبانه های داخلی یا گلوسا قطعه طویلی به نام زبان یا Ligula را می سازندو زبانه های خارجی یا پاراگلوسا به صورت یک قطعه کوچک در قاعده آن دیده می شوند .زبان قابل انعطاف و دارای مجرای ترشحی بزاق است.

ت – قفسه سینه ( ( Thorax و ضمائم آن :

قفس سینه از جلو به گردن و از عقب به شکماتصال دارد و از سه حلقه پیش قفس سینه – میان قفس سینه و پس قفس سینه تشکیل یافتهدر حشرات بالدار دومین و سومین حلقه قفس سینه – مجهز به بال می باشند . در حشرات باپروازهای طولانی و سریع میان قفس سینه به علت رشد فوق العاده ماهیچه های مربوط بهبالها بیش از دو حلقه دیگر بزرگ شده و بر عکس در حشرات دونده و یا کم پرواز رشد پیشقفس سینه بیشتر از میان قفس سینه است . هر یک از حلقه های قفس سینه از دو نیم حلقهپشتی ، شکمی و قطعات پهلوئی تشکیل یافته است . به دنبال هر یک از گرده ها یک قطعهپس گرده وجود دارد که در اصل همان Acrotergite می باشد. هر یک از گرده ها از سهقسمت پیش گرده سپر و سپرچه تشیل یافته و قسمت سپرچه در بعضی از حشرات مانند بعضی ازسن ها رشد زیاد کرده و گاهی تمام شکم را می پوشاند.
سه نیم حلقه زیرین قفس سینهبترتیب به نامهای پیش سینه Prosternum ،میان سینه Mesosternum و پس سینه Metasternum نامیده می شود و هر یک از آنها به نوبه خود از قسمتهای Sternum . Sternellum .Presternum تشکیل یافته است.قطعات پهلوئی در طرفین سبب اتصال گرده هابه سینه ها می گردند و هر یک از قطعات پهلوئی از دو قطعه جلوئی و عقبی تشکیل یافتهاست . در حشرات استیگمات های قفس سینه ای در قسمت های پهلوئی ، میان و پس قفس سینهقرار دارند . ضمائم قفس سینه عبارتند از:

پاها (Legs)
پاها از ضمائم قفس سینه و عضو اصلی حرکت و راه رفتن حشرات می باشند و بسته به شرایط زندگی زندگی تغییرات ساختمانی در آنها مشاهده می شود . تعداد پاهای سینه در حشرات سهخ جفت (6عدد) می باشد و از این جهت آنها را شش پایان ( Hexapoda ) می نامند. هر پا از قسمتهای زیر تشکیل یافته است .پیش ران – پی ران – ران –ساق – پنجه – پیش پنجه (پیش پنجه معمولاً دارای یک جفت ناخن می باشد که در قاعده دارای اندامهای کیسه مانندی به نام بالشتک کناری و گاهی در فاصله آن زائده باریک و مو مانندی به نام بالشتک وجود دارد. )
رشد قسمتهای مختلف پا در تمام حشرات یکسان نبوده و بر حسب محل زندگی و نوع فعالیت حشره متفاوت است . اشکال عمده پا به قرار زیرند
(1) پاهای دونده – در این تیپ پا ، ران و ساق طویل و باریک می باشند مانند سوسری ها
(2) پاهای رونده – پاهای کوتاه ، ران و ساق قوی و پنجه پهن است مانند سخت بالپوشان
(3) پاههای کننده – در حشرات با پاهای کننده ساق پاهای جلوئی و گاهی پنجه پهن و مجهز به دندانه های تیز است مانند آبدزدک .
(4) پاهای جهنده – در ملخ ران پاهای عقب طویل و عریض و ساق آنها بلند است .
(5) پاههای شکاری – در پاههای جلوئی ران پا مجهز به خارهای بلند و دارای شیاری است که ساق پا در صورت لزوم در آن قرار می گیرد و همچنین ساق مجهز به دندانه یا خار است مانند شیخک
( 6) پاهای شناوری – در حشرات آبزی پاها به شکل پارو در آمده و ران و ساق پهن ، طویل و پوشیده از موهای متراکم است مانند سن های آبی

بال ها Wings

حشرات معمولا دارای دو جفت بال هستند که در طرفین حلقه دوم و سوم قفس سینه به بدن متصل می باشند و رشد و ساختمان آنها بسته به محل زندگی و نوع فعالیت حشره متفاوت است . بی بالی که به ندرت در راسته بالداران مشاهده می شود در نتیجه سازش حشرات با محیط زندگی انگلی (شپش ها ) و گاهی دو شکل جنسی (شپشکهای نباتی) و یا چند شکلی (شته ها) می باشد.

در مگس ها و افراد نر شپشکهای نباتی بالهای زیرین تبدیل به عضو حسی Balancier به شکل سنجاق شده اند . بالها به دو صورت غشائی و کیتینی می باشند. بالهای غشائی ، شفاف و نرم رگبندی آنها مشخص است و بالهای کیتینی که در راسته سخت بالپوشان وجود دارند در عمل پرواز دخالت نداشته و فقط برای حفاظت بالهای زیرین بکار می روند و جنس آنها کیتینی و سخت و رگبندی آنها نا مشخص است . در این حشرات بالهای عقبی پهن و مخصوص پرواز بوده و هنگام استراحت مثل باد بزن در زیر بالپوشها جمع می شوند . تزئینات بالها در حشرات مختلف متفاوت است چنانچه بال پروانه ها مجهز به فلس های رنگارنگ و بال زنبورها شفاف و فاقد رگبندی زیاد و بر عکس در بال توری ها رگهای طولی و عرضی بال زیاد می باشند . گاهی بالهای موها و کرکها و ریشک هایی هستند ، مانند بال تریپس ها . از نظر ساختمان داخلی رگهای بال محتوی خون و یک تراشه و گاهی یک رشته عصبی بخصوص در بالهائی که دارای موهای حسی هستند وجود دارد. سطح بال را می توان به بخشهای جلوئی ، عقبی و محوری تقسیم نمود. بخش جلوئی بال را که دارای رگهای طولی متعدد است بخش رمیژیوم Remigium بخش عقبی نرم و تا شونده را وانوس می نامند و این دو قسمت به وسیله چین وانال از یکدیگر مجزا می شوند. بر طبق نظریه کامستوک و نیدهام رگهائی طولی بال به قرار زیر هستند :

(1) رگ کناری: Costal در لبه جلویی بال قرار دارد و معمولاً ساده است .
(2) رگ زیر کناری Subcostal مقعر و معمولاً ساده است.(3) رگ شعاعی Radial معمولا چند شاخه است .
(4) رگ میانی Medial ابتدا دو شاخه و گاهی هر یک از شاخه ها به چند شاخه ثانوی تقسیم می‌شوند.
5) رگ بازوئی Cubital معمولا چند شاخه است .
(6) رگ عقبی Anal آخرین رگهای طولی بال و تعداد آن متغیر است.
(7) رگ ژوگال Jugal بعد از رگهی آنال در میدان ژوگال قرار دارند و معمولا دارای چند رگ هستند

رگهای عرضی بال در حد فاصل طولی و به طور عمود یا مایل به آنها قرار دارند رگهای عرضی که از نظر رده بندی اهمیت دارند ، به قرار زیر هستند :
(1) رگ عرضی بازوئی بین رگهای کناری و زیر کناری نزدیک به قاعده بال قرار دارد (h)
(2) رگ عرضی شعاعی ، رگهای طولی شعاعی را به یکدیگر متصل می کند(r)
(3) رگ عرضی شعاعی – میانی ، بین رگهای شعاعی و میانی قرار دارند(r-m)
(4) رگ عرضی میانی ، رگهای میانی را به یکدیگر متصل می کند (m)
(5) رگ عرضی بازو ئی ، بین دو رگ میانی و بازوئی قرار دارد(m-cu)
سلولهای بال ، از تقاطع رگهای طولی و عرضی سلولهای بال بوجود می آیند . این سلولها باز یا بسته بوده و در رده بندی بعضی از حشرات نطیر زنبورها و پشه ها اهمیت فوق العاده دارند. مثلاً در پروانه ها سلول دیسکال که در حد فاصل رگهای شعاعی و میانی و حجره تیریدیال در حد فاصل رگهای میانی و بازوئی قرار دارند.

سومین قسمت بدن حشرهمی باشد و به اشکال استوانه ای ، پهن ، گرد و یا در طرفین کتابی دیده می شود تعداد حلقه های آن در حشرات مختلف متفاوت است ، از شش حلقه در حشرات عصبی و دستگاه تناسلی و دفعی است . هر حلقه شکم از دو نیم حلقه پشتی و شکمی تشکیل یافته که به وسیله قطعات پهلوئی به یکدیگر متصل می گردند و منافذ تنفسی در این قطعات قرار دارند. حلقه های شکم معمولاً سخت و بندرت پوشیده از مو ، کرک ، فلس و تزئینات دیگر هستند . در حشرات کامل شکم مجهز به اعضای تناسلی و جفتگیری است.
قسمت سوم

پیوستهای شکم:

حلقه های شکم در بعضی از حشرات مجهز به پیوستهایی هستند . چنانچه در لاروهای یکروزه و بهاره هفت حلقه شکم مجهز به پیوست های تنفسی تراشه – برانشی می باشند . در لارو پروانه‌ها و بعضی از زنبورهای زیر راسته استرنیت های شکم مجهز به تعددادی پاهای دروغی به نام پاهای شکمی هستند که ساختمان مفصلی ندارند و به صورت برآمدگی هایی می‌باشند که در انتها به یک لبه تو رونده به نام پلانتا و قلابهائی در روی آن ختم می شوند. شکل پلانتا – تعداد قلابها و همچنین طرز قرار گرفتن آنها فوق العاده متغیر است و از نظر تشخیص و رده بندی اهمیت دارد. چنانچه در لارو پروانه های قلابها در حول یک دایره کامل قرار داشته و خمیدگی آنها به طرف خارج است و در لایه پروانه قلابها به صورت نیم دایره در لبه خارجی پلانتا قرار داشته و خمیدگی انتهای قلابها به طرف داخل است. پاهای شکمی در لارو زنبورهای زیر راسته فاقد قلاب است . انتهای شکم در بعضی حشرات مجهز به یک جفت زائده به نام سرسی Cerci می باشد.

تشریح وفیزیولوژی:

الف – دستگاه گوارش Digestive system
در حشرات دستگاه به شکلیک لوله طویلی است که از دهان شروع شده و در طول بدن امتداد دارد و به مخرج منتهیمی شود. ساختمان لوله گوارش متناسب با نوع رژیم غذایی حشرات متفاوت است . به طورکلی از سه قسمت اصلی به نامهای بخش جلویی لوله گوارش – قسمت میانی یا معده و قسمتعقبی تشکیل شده است. قسمت جلویی و عقبی لوله گوارش مبداء آکتودرمی داشته و در سطحداخلی دارای پوشش کیتینی است ولی قسمت میانی دارای مبداء آندودرمی است و قسمت اساسیهضم و جذب غذا در این قسمت انجام می شود. قسمت جلویی بیشتر به منظور ذخیره غذا بکارمی رود واغلب شامل حلق (گلو) – مری – چینه دان – و پیش معده می باشد پیش‌معده بهصورت یک کیسه کوچکی که در انتهای قسمت جلویی لوله گوارش که به وسیله یک دریچه مخصوصبه قسمت میانی لوله گوارش متصل می باشد . سطح داخلی پیش معده ممکن است دارای خارهایکیتینی باشد
در قسمت اول لوله گوارش فقط عمل مکانیکی و خرد کردن غذا صورت می گیرد و در این قسمت آنزیمهای گوارشی ترشح نمی شود و مقدار جذب بسیار ناچیز است. در بعضی حشرا غدد بزاقی دارای آنزیم است و در دهان عمل هضم صورت می گیرد. قسمت یا معده قسمت اصلی ترشح دیاستازها و هضم و جذب مواد غذایی است . معده ممکن است دارای لوله های کور باشد که جهت وسیع کردن سطح جذب به کار می رود. قسمت عقبی : این قسمت از دریچه عقبی قسمت میانی (معده) شروع شده و به مخرج منتهی می شود و شامل دو بخش جداگانه می باشد .(1) روده جلویی ممکن است به صورت یک لوله ساده و یا ممکن است خود به دو قسمت روده باریک و روده بزرگ تقسیم شود. در محل اتصال روده جلویی به معده تعدادی لوله دفعی به نام لوله مالپیگی وجود دارند .(2) روده عقبی یا رکتوم این بخش قسمت انتهایی لوله گوارش است و معمولا به صورت یک کیسه پهن و منبسط و به صورت مخرج ،لوله گوارش را با خارج ارتباط می دهد.

ب- دستگاه دفع حشرات :
بطور کلی دستگاه دفعی در حشرات شامل یک سری لوله های دفعی به نام لوله های مالپیگی است که در محل اتصال قسمت میانی و عقبی لوله گوارش قرار دارد .این لوله ها در گونه های مختلف حشرات متفاوت بوده و بین یک تا بیش از یکصد عدد متغیر میباشد و انتهای آزاد آنها مسدود می‌باشد. مواد زائد به وسیله این لوله ها از خون گرفته شده و از طریق روده رکتوم به مخرج برده و به خارج رانده می شود .

پ – دستگاه تنفس Respiratory system
در حشرات سیستم تنفس تراشه ای است و از تعداد زیادی لوله های حامل هوا تشکیل شده که به وسیله استیگمات ها با محیط خارج ارتباط دارند . تراشه‌ها لوله‌های توخالی هستند که داخل آنها مجهز به یک رشته مارپیچی قابل ارتجاع از جنس کوتیکول و موسوم به تنیدیوم می باشد . کانال های تراشه ای از منافذ تنفسی شروع شده تدریجاً باریک می شوند و انشعابات انتهائی تراشه ها را به وجود می آورند که اطراف سلولهای بدن را می پوشانند و به این ترتیب تبادل مستقیم گازی را بین سلول های بدن و محیط خارج برقرار می کنند . سوراخهای تنفسی با استیگماتها به اشکال بیضی یا گرد در روی غشاء پهلوئی حلقه های قفسه سینه و شکم قرار دارند و تعداد و طرز کار آنها در گروههای مختلف حشرات متفاوت است.

1- مکانیسم تنفس در حشرات :

وظیفه تراشه حمل اکسیژن و سهولت جریان هوا در « موی تراشه ها»و تبادل گازی بوسیله مایع داخل موی تراشه ها صورت می گیرد و به این ترتیب اکسیژن به طور مستقیم پلاسمای اطراف سلول پخش می گردد و هوای داخل تراشه ها در دو مرحله دم و بازدم انجام می گیرد. در مرحله بازدم ماهیچه های شکم ( ماهیچه های پشتی – شکمی ) منقبض شده و در نتیجه حجم شکم کم و فشار داخلی افزایش می یابد و به این ترتیب هوای تراشه ها تخلیه می گردد. در مرحله دم ماهیچه های شکم آزاد شده و حجم شکم افزایش می یابد و هوا وارد تراشه ها می گردد. مکانیسم تنفس بر اساس طرز عمل استیگمات ها به دو طریق صورت می گیرد، در حشات آپنوایستیک استیگماتها با ریتم مخصوصی باز و بسته می شوند و تبادل گازی فقط هنگام باز بودن استیگمات صورت می گیرد مانند کک ها و مگسها . در حشرات حرکات تنفسی در دو مرحله دم و بازدم مشخص و باز و بسته شدن استیگماتها ، در فاصله معینی صورت می گیرد. شدت حرکات تنفسی بستگی به شرایط محیط خارج مانند گاز کربنیک و حرارت و فعالیت حشره دارد چنانچه هنگام پرواز و در حرارتهای زیاد شدت حرکت تنفسی زیاد و برعکس در حرارتهای پائین و هنگام استراحت شدت حرکت تنفسی زیاد و بر عکس در حرارت های پائین و هنگام استراحت شدت حرکت تنفسی زیاد و بر عکس در حرارتهای پائین وهنگام استراحت شدت حرکات تنفسی نقصان می یابد. در حشرات آبزی تنفس از طریق دستگاههای تراشه یا برانشی و یا تراشه برانشی صورت می گیرد و تنفس از طریق جلد ساده ترین نوع تنفس در حشرات آبزی است. بعضی از سخت بال پوشانه آبزی در فواصل معین به سطح آب آمده و هوای کافی در زیر بال پوشها و یا بین موههای سطح بدن خود ذخیره می نمایند و هنگام فعالیت در زیر آب از آن استفاده می کنند . سن های آبی استیگمات های انتهایی خود را که در انتهای لوله طویل قرار دارد ، در سطح آب قرار داده و تنفس حشره در زیر آب به طرز مستقیم انجام می شود . و همچنین لارو پشه های Anopheles و در فواصل معین به سطح آب آمده و سیفون تنفسی خود را که در حلقه هشتم شکم قرار دارد از آب بیرون آورده و هوای کافی در تراشه های خود ذخیره می کند و سپس داخل آب می شود. دستگاه تنفسی تراشه – برانشی به دو شکل رشته ها و یا صفحات پهن در طرفین حلقه های بدن قرار گرفته و محتوی لوله های تراشه ای است.

2- متابولیسم تنفس :
مواد غذایی داخل سلولها و بافتها به وسیلهاکسیژن جذب شده توسط دستگاه تنفسی اکسید می گردد و موادی نظیر گلوتاتیون و سیتوکروم به عنوان مواد واسطه ای در این مرحله اهمیت فوق العاده دارند . بالا رفتن درجه حرارت و رطوبت باعث افزایش شدت متابولیسم می گردد همچنین تغییرات متابولیسم تنفسی به گونه ای – سن – مراحل رشدی و جنس حشره بستگی دارند. ضریب تنفسی برابراست با نسبت حجم انیدرید کربنیک حاصل به حجم اکسیژن مصرف شده و متناسب با رژیم غذایی حشره می باشد.

ت – دستگاه گردش خون

در حشرات ، اکسیژن بدون دخالت خون به وسیله سیستم تراشه ای تنفس در اختیار سلول قرار می‌گیرد. لذا دستگاه گردش خون ساده و حفره ای است و خون تحت فشار قلب در حفره عمومی پخش شده و تمام سلولها و بافتها را فرا می گیرید. از این جهت حفره عمومی در حشرات ، یا حفره خونی نامیده می شود. این حفره به وسیله دو پرده ماهیچه ای طولی به سه حفره عمومی پشتی میانی و شکمی تقسیم می شود.حفره پشتی محتوی رگ پشتی طولی است که قسمت جلوی آن به نام آئورت در ناحیه قفس سینه و قسمت عقبی آن در ناحیه شکم و به قلب مرسوم می گردد . آئورت در حشرات بالدار مجهز به چند حباب ضرباندار به نام قلب های فرعی است . قلب از تعدادی خانه یا حفره به نام تشکیل شده و تعداد آنها تقریبا ً معادل حلقه های قفس سینه و شکم است . این خانه ها گلابی شکل و به طور متوالی قرار گرفته و به وسیله منافذی به نام استیول به حفره اطراف قلب مربوط می شود. آئورت و قلب ساختمان ماهیچه ای داشته و به وسیله الیاف ماهیچه ای خاصی به نام حلقه های پشتی متصل می شوند.حفره میانی یا احشئی نسبتاً وسیع بوده ولوله گوارش و غده تناسلی در آن قرار دارند . حفره شکمی محتوی زنجیر عصبی است . دیافراگم شکمی از بافت پیوندی و رشته های ماهیچه ای ساخته شده و دارای سوراخهای متعددی جهت عبور خون می باشد .

1- مکانیسم گردش خون:
عمل قلب دارای دو مرحله دیاستول و سیستول است. در مرحله دیاستول یا مرحله غیر فعال ، ماهیچه های بالی شکل منقبض شده و حجم حفره پشتی افزایش می یابد و فشار داخلی کم شده و در نتیجه خون از حفره های شکمی و میانی وارد حفره پشتی می شود و از منافذ استیول داخل خانه های قلب می گردد. در مرحله سیستول یا مرحله فعال در نتیجه انبساط ماهیچه های بالی شکل منافذ استیول بسته شده و خون از خانه ای به خانه جلوتر وارد می شود و از طریق آئورت وارد حفره عمومی می گردد. خون حشرات در انتقال اکسیژن به سلولها و بافتهای بدن وظیفه ای ندارد ولی از نظر انتقال مواد غذائی و دفع مواد زائد و ادراری دارای اهمیت می باشد.

2- ترکیبات خون:
خون در حشرات به رنگهای مختلف قرمز،زرد،سبز یا آبی دیده می شود و از دو قسمت پلاسما و سلولهای خون تشکیل یافته است. عمده پلاسمای خون را آب و اسیدهای آمینه تشکیل می دهد و سایر ترکیبات آن عبارتند از: مواد گلوسیدی، لیپیدی ، هموگلوبین ، هموسیانین ، املاح مختلف آلی و معدنی ، مواد ادراری ، مواد سمی نظیر کانتاریدین و هیستامین و آنزیم های مختلف و گاز کربنیک و اکسیژن.
سلولهای خون به تعداد و اشکال مختلف ، در حضرات بسته به عوامل گوناگون نظیر فذا و رطوبت دیده می شوند . تعداد سلولها در هر میلیمتر مکعب خون فوق العاده متغیر است ، در سوسری هایجنس بین 15000 تا 60000 در سیرسیرک بین 15000 تا 275000تغییر می کند. اهم سلولهای خون عبارتند از :

(1) سلولهای انوسیت – این سلولها اغلب در طرفین حلقه های شکم پراکنده هستند و از نظر تغییر جلد ، رشد تخمدانها ، دفع مواد ادراری و ذخیره چربی و غیره اهمیت دارند.
(2) سلولهای زنده خوار اکثر این سلولها خاصیت زنده خواری دارند و از باکتریها و پروتوزئرهائی که از طریق لوله گوارش وارد حفره عمومی می شود تغذیه می کنند. همچنین بعضی از آنها دارای وظایف دفعی و ترشحی و ذخیره ای مواد چربی هستند.
(3) سلولهای اطراف قلب این سلولها در اطراف قلب وجود دارند و از نظر تصفیه خون با ارزش می باشند.
(4) اجسام چربی – سلولهای چند وجهی و به رنگ سفید ، زرد ، قرمز و نارنجی هستند و ذخیره مواد چربی ، پروئیدها مواد ادراری و گلیکوژن را به عهده دارند و بعلاوه دارای خاصیت زنده خواری و تولید نور می باشند ، از نظر دفاع حشره و همچنین جلب جنس مخالف اهمیت دارند و تولید نور نتیجه اکسیده شدن ماده چربی به نام لوسیفیرین به وسیله دیاستاز لوسیفراز است.
اعضاء تولید نور در دو خانواده و از راسته سخت بالپوشان رشد قابل توجه دارند. در کرم شب تاب اعضاءتولید نور در زیر مفصلهای شکم قرار دارند و در جنس در قاعده پیش قفس سینه متمرکز و متشکل از یک لایه اجسام چربی است که سطح آنها را انشعابات عصبی و موی تراشه ها پوشانده و در زیر این لایه بلورهای اگزانتین ) ، و املاح اوره قرار دارد که دارای خاصیت انعکاس هستند .

ث – دستگاه تولید مثل
در جنسهای نر و ماده از دوقسمت تشکیل یافته است اول اعضاء تناسلی داخلی که مبداء مزودرمی داشته و محتوی سلول های جنسی در مراحل مختلف رشد تا تشکیل گامت های نر و ماده و سلولهای غذایی و غدد ترشحی است. قسمت دوم اعضاء تناسلی خارجی که از پیوستهای حلقه های شکمی است و مبدا آکتودرمی داشته و جهت خروج اسپرماتوزوئید و اوول می باشد.

1- دستگاه تناسلی نر: شامل بیضه ها ، غده های ضمیمه ، مجاری تناسلی و آلت جفت گیری است. بیضه ها به تعداد یک جفت از لوله های متعدد به نام لوله های اسپرم تشکیل یافته که محتوی سلولهای جنسی در مراحل مختلف رشدی است. در طول لوله ها از پائین به بالاقسمتهای زیر وجود دارند:
(1) ناحیه اسپرماتوگونی که محتوی سلولهای اسپرماتوگونی ، و سلولهای مزودرمی است.
(2) ناحیه اسپرماتوسیت که از تقسیم سلولهای اسپرماتوگنی حاصل شده و اطراف آنها را غلافی پوشانده و سیست نامیده می شود و هر سیست دارای چندین اسپرماتوسیت می باشد.
(3) ناحیه رسیدن گامت های نر و تقسیم با کاهش کروموزمی که در این قسمت سلول های اسپرماتوسیت طی دو تقسیم که دومی توام با کاهش کروموزمی است ، به چهار اسپرماتید
کروموزمی تقسیم می شود.
(4) ناحیه تشکیل اسپرماتوزوئیدها که آخرین مرحله تحول سلولهای جنسی است ، پس از پاره کردن سیستها داخل مجاری خروجی می گردند، یک جفت مجرای خروجی که ساختمان ماهیچه ای داشته و قسمت عریض آن کیسه اسپرم است و اسپرماتوزوئیدها در داخل آن ذخیره می شوند ویک جفت مجرای خروجی که در انتهای یکی شده و به مجرای اسپرم انداز مربوط می شوند و در انتها به وسیله سوراخی به نام گونوپور به آلت جفت گیری نر منتهی می شود. غده های ضمیمه معمولا در انتهای مجاری اسپرم انداز و یا مجاری خروجی باز می شوند و محتوی ترشحات لزج و چسبیده اند که برای ساختن پوشش اسپرماتوزوئید بکار میروند. اعضای خارجی دستگاه تناسلی نر شامل آلت جفتگیری به نام و قطعات ضمیمه آن هستند که در حد فاصل حلقه نهم و دهم شکم قرار دارند. پنیس از دو قسمت اکتوفالوس و آندوفالوس تشکیل شده است.

2- دستگاه تناسلی ماده : شامل یک جفت تخمدان ، غده های ضمیمه ،کیسه ذخیره اسپرماتوزوئید و تخمریز است .

(1) تخمدان از تعدادی لوله های کوچک استوانه ای به نام اواریول تشکیل شده و هر اواریول از قسمتهای زیر تشکیل یافته است .

1- رشته انتهائی که هر رشته باریک اواریول را به جدار بدن متصل می‌سازد.
2- ژرماریوم که این قسمت سلولهای در حال رشد و تقسیم ، سلولهای غذایی به نام سلول و سلولهای سیتوسیت است .
3- ویتلاریوم محتوی سلولهای و یا گامت های کامل به نام اوول می‌باشد.
4- پدیسل به صورت مجرای کوتاهی اواریول را به مجرای تخم متصل می کند.
+ نوشته شده در  یکشنبه شانزدهم اسفند ۱۳۸۸ساعت 14:43  توسط سجاد غلامیان  | 

قسمت چهارم

لوله های تخم برحسب وجود یا عدم وجود سلولهای غذائی و طرز قرار گرفتن آنها دو نوعند:

1- تیپ پانوئیستیک - در این حالت لوله تخم فاقد سلولهای غذایی است .
2- تیپ مروئیستیک – در این تیپ لوله های تخم محتوی سلولهای غذایی مشخص بوده و از نظر طرز پراکندگی آنها در طول لوله تخم به دو گروه تقسیم می شوند: در نوع پولی تروف سلولهای غذائی و اوول ها در طول لوله تخم به طور متناوب قرار دارند ، در نوع تلوتروف سلولهای غذائی در انتهای لوله تخم متمرکز می باشند.

(2) مجرای تخم هر تخمدان در طول قاعده به یک مجزا ختم می شود و ابتدای آن کالیکس نام دارد.مجرای عمومی تخم– دو مجرای تخم در انتها به یک مجرای عمومی تخم منتهی می گردد، و در انتها به صورت سوراخ گونوپور در حلقه هشتم یا نهم شکم باز می شود. کیسه ذخیره اسپرماتوزوئید این حفره به کیسه جفتگیری مربوط می باشد. در حشرات ، دو مرحله جفت گیری و تخم ریزی به فاصله نسبتاً قابل توجهی صورت می گیرد . چنانچه زنبور عسل در مدتی محدود جفتگیری کرده و سپس ملکه چند سال و به کرات در کندو تخم ریزی می کند .

(3) غده های ضمیمه – این غده ها معمولاً به تعداد یک جفت بوده و ترشحات آنها برای چسبانیدن تخمها روی تکیه گاه و یا تهیه کپسول تخم بکار می روند.

3- اعضاء خارجی دستگاه تناسلی : شامل آلت تخمریزی در ماده ها می باشد که در حشرات مختلف به اشکال و اندازه های گوناگون ، از رشد پیوستهای حلقه های هشتم و نهم شکم تشکیل شده است . در ملخ های شاخک بلند و سیرسیرکها تخمریز خیلی بلند و سخت بوده و در بعضی سن ها خیلی کوچک و یا اصلاًُ وجود ندارد . در حشرات نر این قسمت شامل آلت تناسلی نر پارامرها و ضمائم دیگر می باشد.

ح – دستگاه عصبی Nervoussystem:

دستگاه عصبی در حشرات به صورت دو زنجیر عصبی در قسمت شکمی بدن قرار دارد . مراکز اصلی عصبی شامل سه قسمت است ، دستگاه عصبی مرکزی ، درونی یا احشائی ، وسطی یا جلدی .

1- دستگاه عصبی مرکزی : یا زنجیر عصبی که از عصب ها و عقده های عصبی تشکیل یافته است. در ناحیه سر ، مغز را تشکیل می دهد که به وسیله یک جفت رشته عصبی به نام گردنبند دورمری به عقده زیر مری متصل می گردد. زنجیر عصبی در ناحیه قفس سینه شامل سه جفت عقده عصبی است. معمولاً عقده پیش قفس سینه ای مشخص ولی عقده های میان و پس قفس به یکدیگر اتصال یافته اند . عقده های عصبی به وسیله یک رشته عرضی به نام پیوند و یک رشته طولی به نام طناب به یکدیگر متصل می باشند . مغز از سه قسمت زیر تشکیل یافته است.
(1) مغز جلوئی یا مغز اول بزرگترین قسمت مغز می باشد و اعمال حسی چشم‌های ساده و مرکب را انجام می دهد و همچنین سلولهای عصبی ترشحی قسمت داخلی مغز، از نظر رشدی و تغییر جلد اهمیت دارند .
(2) مغز میانی یا مغز دوم مرکز عصبی شاخکها می باشد.
(3)مغز عقبی یا مغز سوم کهرشته های عصبی را به پیشانی ، لب بالا و قسمت جلوی لوله گوارش می فرستد.
مغز حشرات از توده سلولهای نر و پیل وسلولهای عصبی ارتباطی و تعداد کمی سلول های محرک تشکیل یافته و حجم آن بستگی به وضعیت تکاملی حشره دارد . چنانچه در سوسک حجم مغز و در زنبور عسل حجم بدن می باشد.
هرسلول عصبی یا نرون دارای یک جسم سلولی یا آکسون و انشعابات متعدد باریک به نام دندریت می باشد. نوروسیت های یک قطبی دارای یک آکسون و نوروسیت های دو قطبی و چند قطبی دارای دو یا چند آکسون هستند. سلولهای عصبی حساس معمولا دو یا چند قطبی هستند و نوروسیت آنها در سطح و یا نزدیک به سطح بدن قرار دارد و دندریت ها در سطح بدن و داخل غده ها و ماهیچه ها امتداد دارند. سلولهای عصبی محرک معمولا یک قطبی و نوروسیتها در مراکز عصبی و آکسون آنها در سطح جلد امتداد دارد.
هر عقده عصبی از یک توده متراکم رشته های عصبی به نام بافت نخاعی یا نروپیل در داخل و یک پرده به نام تشکیل شده و دارای نوروسیتها و آکسون های سلولهای محرک ، انشعابات انتهائی سلولهای حساس در قسمت داخلی ، انشعابات تراشه ای و سلولهای پوششی در قسمت سطحی است.
عصب ، از آکسون های محرک یا حساس و یا هر دو نوع تشکیل یافته است.
عصب های مغز شامل: (1) عصب چشم های ساده میانی (2) عصب چشم های مرکب و چشم های ساده جانبی (3) عصب عقده پشت سر که رابط بین عقده پشت سر و قسمت عقبی مغز است. (4) عصب شاخکی (5) عصب جلدی (6) عصب جانبی که انشعابات آن به دهان و عقده پشت سر اتصال دارد (7) عصب لب و پیشانی (8) عصب زیر گلوئی که اعمال عصبی ماهیچه های منبسط کننده بخش جلوئی لوله گوارش را انجام می دهد.

2- دستگاه عصبی درونی یا احشائی :

این دستگاه به نام سیستم سمپاتیک از سه قسمت زیر تشکیل شده است:

(1) دستگاه عصبی بخش جلوئی لوله گوارش یا سیستم استوموگاستریک شامل سلولهای حساس و محرک ، عقده زیر مغذی یا عقده پشت سر ، عقده پیشانی و عصب های متعدد می باشد. این قسمت، عصب های متعدد می باشد. این قسمت، عصب های متعدد به بخش جلوئی لوله گوارش ، قلب و آئورت و اجسام آلاتا و گاهی ماهیچه های لب پائین و آرواره های بالا و در بعضی از حشرات به تمام بخش میانی لوله گوارش می فرستد.
(2) دستگاه سمپاتیک دمی اعمال عصبی غدد تناسلی و قسمت انتهائی لوله گوارش را انجام می دهد.
(3) عصب های فرد شکمی رشته های عصبی به سوراخهای تنفسی و استیگمات ها می فرستد.

3- دستگاه عصبی سطحی یا جلدی : شامل سلولهای حساس دو یا چند قطبی و قسمتهایی انتهائی آکسون سلول ها محرک می باشد که معمولا در لایه اپیدرمی جلد و پوشش سطحی لوله گوارش و ماهیچه های سمپاتیک متمرکز هستند. دستگاه عصبی در حشرات، دارای ترشحات هرمونی است که از غده های بدون مجرای ترشحی به نام اجسام آلاتا و کاردیاکا .که در عقب مغز جلوئی لوله گوارش در محل اتصال مری قرار دارند و ترشحات که در عقب معز جلوئی قرار دارد ترشح می شوند، اجسام آلاتا در قسمت پشتی بخش جلوئی لوله گوارش در محل اتصال مری قرار دارند و ترشحات آنها به نام هورمون جوانی از نظر پدیده دگردیسی و رشد غدد تناسلی اهمیت دارد. اجسام کاردیاکا در قسمت میانی مغز جلوئی قرار دارند و ترشحات آنها احتمالا در تغییر جلد موثرند.

4- انعکاس – عبارت است از عکس العمل غیر ارادی است، که در آن یک نرون حساس ، یک نرون محرک و یک عقده عصبی دخالت دارند و بر دو نوع است: انعکاس ساده و انعکاس مرکب‌، در انعکاس ساده فقط یک عقده عصبی و در انعکاس مرکب چندین رشته و عقده عصبی دخالت دارند. تروپیسم و تاکتیسم عکس العمل حیوان در مقابل عوامل محرکه محیط خارج نظیر نور و حرارت و رطوبت می باشد که با تغییر جهت یا حرکت آن به سمت و یا جهت مقابل عامل محرک است . تروپیسم شامل گرایش یا تغییر سمت و تاکتیسم به مفهوم حرکت به سمت عامل تحریک و یا فرار از آن می باشد. گرایش و کشش به سمت نور، فتوتروپی یا فتو تاکسی گرایش و کشش به سمت حرارت ، ترموتروپی یا ترموتاکسی گفته می شود.

ج – اعضاء حسی در حشرات :

1- حس بینائی:رشد این حس در گونه های مختلف حشرات متفاوت است. چنانچه در حشراتی که در زیر زمین و نقاط تاریک زندگی می کنند اعضاء بینائی رشد کمی داشته و یا از بین رفته اند و در بقیه حشرات این حشرات این اعضاء شامل چشم های ساده و چشمهای مرکب می باشند.

(1) چشمهای ساده به صورت نقاط شفاف در طرفین و یا جلوی سر قرار دارند، چشم های ساده جانبی در لاروها از 1 تا 7 عدد در هر طرف سر تغییر می کنند. چشمهای ساده پشتی در حشرات کامل و پوره حشرات با دگردیسی ناقص وجود دارند و معمولا سه عدد هستند که یکی در قسمت پیشانی به نام چشم ساده میانی و دو عدد دیگر در طرفین پیشانی مشاهده می شوند. متشکل از سلولهای بینائی که محور آن رابدوم را تشکیل می دهد. مشاهده می شود . در بعضی حشرات لایه سلول های رنگین در زیر شبکیه قرار دارد و در بعضی از لاروها ساختمان این چشمها بسیار ساده و فقط از چند سلول بینائی تشکیل یافته است .

(2) چشمهای مرکب در حشرات کامل به تعداد یک جفت در طرفین سر به اشکال بیضی ، گرد، نیم کروی و یا لوبیائی قرار دارند وعضو اصلی بینائی هستند.هرچشم مرکب ازچند واحد بینائی به نام اوماتیدی تشکیل شده و تعداد آنها در حشرات مختلف متفاوت است. چنانچه در کرم شب تاب 2500 ، در مگس خانگی 4000 و در سوسک 9000 عدددر هر چشم مرکب می باشد.هر اوماتیدی شبیه یک چشم ساده بوده و از سه قسمت قرنیه، عدسیه، وشبکیه یافته است. قرنیه به شکل عدس کوچک و شفاف از جنس کوتیکول است عدسیه متشکل از چهار سلول بلوری است که به مخروط بلوری مرسوم است . شبکیه از 6 تا8 سلول حسی طویل و رنگی تشکیل شده و در محور بینائی یا رابدوم قرار دارند.عدسیه وشبکیه هر اوماتیدی به وسیله غلافی از سلولهای رنگین به نام عنبیه احاطه شده اند .انتهای رشته های عصبی سلولهای بینائی به عصب های مربوط و سپس به عقده های بینائی در مغز جلوئی متصل می گردند

طرز بینائی در چشمهای مرکب – بینائی در اوماتیدی ها ، یا به طریق تشکیل تصویر پهلوی هم صورت می گیرد . در این حالت اوماتیدی ها از یکدیگر مجزا بوده و هر یک از آنها تصویر قسمتی از جسم مورد نظر را در قاعده عدسیه به طور معکوس می سازد و تصویر کامل و حقیقی از پهلوی هم قرار گرفتن این تصاویر حاصل می گردد و این حالت در پروانه های روز پرواز و زنبورها ومگس ها و سخت بالپوشان وجود دارد و یا اوماتیدها از یکدیگر مجزا نبوده و تصویر نهائی از روی هم قرار گرفتن چندین تصویر جزء حاصل می گردد. و این حالت در پروانه های روزپرواز و زنبورها و مگس ها و سخت بالپوشان وجود دارد و یا اوماتیدها از یکدیگر مجزا نبوده و تصویر نهائی از روی هم قرار گرفتن چندین تصویر جزء حاصل می گردد. حشرات بر خلاف انسان اشعه ماوراء بنفش را تشخیص می دهند ، ولی بر عکس ، اکثر آنها رنگ قرمز را درک نمی کنند. به همین لحاظ رنگها در نظر حشرات با آنچه ما می بینیم فرق دارد.

2- حس شنوایی: اعضای حس شنوائی در حشرات مختلف، متفاوت است در بعضی از حشرات مانند پروانه ها موههای ظریف سطح بدن از نظر حس شنوائی اهمیت دارند. در سوسری ها وسیرسیرکها موههای حسی پیوستهای انتهای شکم نسبت به ارتعاشات خیلی ضعیف و یا قوی حساس هستند . اعضاء کردوتونال در قسمتهای مختلف بدن بعضی از حشرات تمرکز داشته و اعضاء شنوائی دیگری به نام عضو جونسون در مفصل دوم شاخک پشه های تیره مشاهده می شود. کامل ترین دستگاه شنوائی ،عضو است که به منزله گوش حشرات به حساب می آید و در مل های شاخک کوتاه به شکل یک جفت حفره شفاف در طرفین اولین مفصل شکم قرار دارند و در ملخها شاخک بلند و سیرسیرک به صورت پرده کوچک و سفید رنگ ، در قاعده ساق پاهای جلویی دیده شده و در زنجره های خانواده درحلقه دوم سینه مشاهده می گردد . عضو تیمپانال متشکل از یک پرده کوتیکولی نازک و شفاف به نام طبل و در زیر آن اعضاء شنوائی به نام اسکولوپیدی قرار دارند.

3- حس لامسه – جلد کوتیکولی بدن حشرات اگر چه سبب مقاومت وپایداری آنها نسبت به ارتعاشات وفشارهاست ، ولی موهای حسی و خارهای پراکنده در سطح بدن ، سبب حساسیت آنها نسبت به عوامل محیط خارج بوده و این موها به وسیله سلولهای حساس دو قطبی جلد به مراکز عصبی مربوط می شوند . در پشته ها ، شاخکها مجهز به موههای حسی حرارتی و یا موهای حسی رطوبتی هستند. عامل موثر در نزدیک شدن پشه های خونخوار به بدن انسان علاوه بر بو ، حرارت بدن نیز هست. اعضاء لامسه دیگر از قبیل عضو حسی کامپانیفرم در بال پروانه ها و یا هالتر در دوبالان ، اعضاء اسکولوپیدی در شاخکها و پالپهای دوبالان و عضو جونسون در مفصل دوم شاخکپشه های خانواده رشد قابل توجه داشته ، سبب حساسیت آنها نسبت به عوامل محرکه محیط خارج می گردند .

4- حس چشائی – این حس معمولا در حشرات قوی است ، چنانچه زنبور عسل طعم های شیرین ، شور، تلخ و غیره ... را از یکدیگر تمایز می دهد، و این عمل را به کمک موهای حسی موجود در سطح زائده های لب بالا و پائین و پالپهای آرواره پائین و حتی پنجه ها انجام می دهد. گاهی موهای حسی چشائی در آلت تخمریز (سیرسیرکها و بعضی از زببورهای پارازیت ) پراکنده هستند.

5- حس بویایی – حشرات معمولا به وسیله بوهائی که برای انسان غیر قابل درک است جلب می شوند. اعضاء بویائی به صورت موهای حسی و یا فرورفتگی های کوچک جلدی در سطح بدن حشرات پراکنده هستند . پروانه نر طاووس گلابی به وسیله بوی مخصوص جنس مخالف تا فاصله 5 کیلومتری آن را پیدا می کند . تله های فرمونی که امروزه جهت بررسی تغییرات جمعیت حشرات بکار می روند بر این اساس ساخته شده اند . حس بویائی در بعضی از حشرات از نظر اتنخاب میزبان و محل تخمریزی اهمیت دارد ، چنانچه پروانه های خانواده به طرف بوی کلم جلب می شوند ، زنبورهای پارازیت جنس هنگام تخمریزی تخم های پارازیت شده میزبان را با بوی آنها از تخمهای سالم تشخیص می دهند . حس چشائی همراه حس بویائی عامل مهمی تغذیه و تخم ریزی حشرات محسوب می گردند.

قسمت پنجم

آنتوژنی و بیولوژی :

نشو و نمای حشرات از بدو پیدایش تا رسیدن به مرحله بلوغ شا مل دو مرحله است : یکی دوره نشو و نمای جنینی و دیگری نشو و نمای بعد از جنین

الف – نشو و نمای جنینی :

تخم در حشرات سانترولیست
Centrolecite است و هسته آن مرکزی است و اطراف آن یک طبقه ویتلوس ( Vitellus ) یا مواد غذائی به نام دوتو پلاسم ( Deutoplasme ) قرار گرفته است .بین این صبقه و غشاء تخم یک طبقه پروتو پلاسمی بنام پریپلاسم یا پلاسمای جداری وجود دارد. هسته در این نوع تخم ها ابتدا بهچندین قسمت می شود و این تقسیمات به قسمت پریپلاسم منتقل می گردد. سپس پریپلاسم به تعداد هسته ها تقسیم شده و اطراف هسته ها می گیرد و در نتیجه در سطح خارجی تخم یک حالت چند سلولی ایجاد می شود و به این ترتیب بلاستودرم (Blastoderme ) تشکیل می شود و سلولهای ناحیه شکمی بلاستودرم باریک شده و شکل استوانه پیدا می کند و نوار جنینی ( Bandelette ) در سطح شکمی و پشتی تخم تشکیل می شود. در نوار جنینی سلولهای مزودرمی تشکیل می گردد و سه لایه آکتودرم ، آندودرم و مزودرم مشخص می شود. اطراف سلولهای مزودرم دو پرده سلولز به نام آمینوز ( Amniose ) و سروز ( Seruse ) بوجود می آید. بطوریکه جنین در یک حفره به نام حفره آمنیوتیک (Cavite- Amniotique) محصور می گردد و جنین به رشد خود ادامه می دهد و در اغلب حشرا ت جنین تا آخرین مرحله رشد در قسمت شکمی و خارج از دوتوپلاسم باقی می ماند . ولی در پروانه‌ها و زنبورهای خانواده دارد و شامل دو مرحله حرکتی است ، حرکت جنین از قسمت شکمی قسمت پشتی و برگشت جنین ازقسمت پشتی به شکمی جنین پس از طی این سه مرحله مرولا ، بلاستولا، و گاسترولا از جهت عرضی به چندین حلقه تقسیم می گردد. (Metamerism ) و در نتیجه دو ناحیه مشخص ، سر اولیه protocephalon و بدن اولیه protocrom در طول جنین بوجود می آید. سه مفصل ناحیه اول و سه مفصل اول ناحیه دوم مجموعا سر را تشکیل می دهند ، سه مفصل دوم ناحیه دوم ، سینه و بقیه مفصلهای ناحیه دوم شکم را می سازند.

ب- نشو و نمای بعد از دوره جنینی :

در حشرات پس از پایان دوره نشو و نمای جنینی نوزادی به نام لارو یا پوره از تخم خارج می‌شود که دارای دو خصوصیت اصلی ، یکی تغییر جلد (
Ecdysis ) و دیگری دگردیسی Metamorphosis) ) می باشد. تغییر جلد در دوره نشو و نمای بعد از جنین در چند نوبت و به فواصل معین صورت می گیرد.

1- تغییر جلد و مکانیسم آن :

این پدیده یک نوع تغییر و تحول ساختمانی است ،که تعویض جلد کیتینی یکی از علائم ظاهری آن می باشد . تغییر جلد انگیزه هورمونی دارد که به وسیله هورمونهای تغییر جلد به وسیله یک یا چند غده آندو کربن ترشح می شود و در مرحله لاروی یا پورگی صورت می گیرد. در حشرات با دگردیسی ناقص ظهور تدریجی صفات حشره کامل در مرحله پورگی مشاهده می گردد. فاصله بین دو تغییر جلد در مرحله لاروی یا پورگی سن (
instar ) نامیده می شود . عوامل خارجی نظیر حرارت ، رطوبت و رژیم غذائی باعث تغییراتی در تعداد دفعات تعویض جلد در حشرات می‌گردد. تعداد سن پورگی یا لاروی به تعداد دفعات تعویض جلد در حشرات می گردد . تعداد سن پورگی یا لاروی به دفعات تعویض جلد بستگی دارد و در گونه های مختلف حشرات متغیر است. تغییر جلد رادیاستازهای هضم کننده وکوتیکول درونی و همچنین ترکیبات دفعی نظیر اوکسالات‌ها و اورات ها تشکیل می دهد . جهت انجام تغییر جلد ابتدا حشره در یک نقطه ثابت شده و فعالیت غذائی خود را متوقف می سازد و سپس مقدار زیادی هوا و یا آب وارد بدن خود کرده و به این ترتیب به فشار داخلی بدن می افزاید. و در نتیجه جلد کهنه از ناحیه پشت سر و قفس سینه شکافی به شکا T پیدا می کند و حشره خود را با حرکات مخصوص از همان شکاف از داخل جلد کهنه خارج می کند. جلد تازه تدریجا تغییر رنگ داده ،سختی آن افزایش می یابد . مراکز ترشح کننده هورمون های تغییر جلد ، سلولهای بزرگ عصبی ترشحی در قسمتهای جلوئی و میانی مغز اول می باشند که هورمون مغزی ترشح می کنند . این هورمون به نوبه خود سبب فعال شدن غده پیش قفس سینه ای prothoracic gland
می گردد که ترشحات هورمونی این غده عامل تغییر جلد است .

2- مکانیسم دگردیسی
Metamorphosis :

حشراتی که نشو و نموء خود را به صورت لاروی (کرمینه) طی می کنند در این مرحله دارای قدرت تغذیه و تخریب فروان هستند. بدین جهت شناسائی مرحله لاروی در کشاورزی اهمیت فوق‌العاده دارد. لاروهای جوان که از تخم خارج می شوند اغلب بلافاصله شروع به تغذیه می‌کنند ولی گاهی تا مدتی از تغذیه خودداری می نمایند، لارو حشرات هنگام تغذیه رشد و نمو کرده ، ازدیاد حجم پیدا می کند و سپس تغییر جلد می دهد فاصله بین دو تغییر جلد را یک سن می گویند. تعداد تغییر جلد در گونه های مختلف متفاوت ولی برای یک گونه معمولا ثابت است مگر در موارد استثنائی که تحت تاثیر حرارت و سایر شرایط خارجی ممکن است تعداد آن متغیر باشد. در حشراتی با دگردیسی کامل هیچ گونه شباهت ظاهری بین لارو و حشرات کامل وجود ندارد. تبدیل لارو به حشره کامل ، طی دو پدیده هورمونی هیستولیز
Histolysis و هیستوژن Histogenesis صورت می گیرد. در مرحله هیستولیز تمام اعضاء داخلی بدن لارو از قبیل دستگاه گوارش ، عصبی ، تنفسی ، ماهیچه ها و غیره از بین می رود . به طوری که بدن لارو تبدیل به کیسه ای که محتوی ماده لزجی است می شود. در طول دوره شفیرگی طرح اندامهای حشره کامل ریخته می شود . نوزاد حشرات با دگردیسی ناقص را پوره Nymph می گویند که از نظر خصوصیات مورفولوژیک شباهت زیادی به حشره کامل دارد . نوزاد بعضی حشرات نظیر یک روزه ها و طیاره ها مانندها اگر چه در سنین اول مجهز به طرح اولیه بال ها می باشد ولی دارای اختلاف مورفولوژیک و بیولوژیک قابل توجهی با حشرات کامل خود هستنداین نوع پوره ها ، گاهی « نایاد » نامیده می شوند و دگرگونی نیمه کامل دارند.
حشرات را با توجه به مراحل رشدی بعد از نشو و نمای جنینی به دو گروه عمده به شرح زیر تقسیم می کنند :

الف – حشرات با استحاله ناقص یا تدریجی Heterometabola :

حشرات با استحاله ناقص یا تدریجی ، نوزادان و افراد جوان که پوره نامیده می شوند کم و بیش شبیه حشرات کامل می باشند و فقط از لحاظ اندازه ، طول ، تعداد بندهای حشرات شاخک ، چشم های ساده ،شکل و اندازه بال ها با آنها متفاوتند . در گونه هایی که دارای چشم مرکب می باشند این اندام از همان مراحل اولیه رشد در پوره ها دیده می شود. در گونه های بال دار بال ها ابتدا به صورت جوانه هائی در پشت سینه دوم و سوم ظاهر می شوند و طی سنین مختلف به تدریج رشد کرده و قبل از بلوغ کامل می شوند. حشرات با استحاله ناقص به نوبه خود شامل گروههای زیر می باشد.

1- حشرات بدون استحاله (
Ametabola ) این گروه شامل حشرات بدون بال Apterygota می باشند و راسته های Collembola (پادمان) Protura (بی شاخکان) Diplura ( دم چنگالان) و Thysanura(دم ریشکداران) در این دسته قرار دارند.

2- حشرات پالئومتابولا
Paleometabola – در این گروه پوره ها دارای خصوصیات ساختمانی ابتدائی هستند و بندهای شکم مجهز به پیوست های جانبی می باشند . بعلاوه تغییر جلد در مرحله حشره کامل نیز صورت می گیرد . ردیف یک روزه ها ( Ephemeroptera ) از این گروه هستند.

3- حشرات پورومتابولا
Paurometabola: در این گروه پوره ها و حشرات کامل از لحاظ محیط زندگی و رژیم غذایی تفاوت چندانی ندارند و پوره ها بتدریج که رشد می کنند به حشرات کامل مشابهت بیشتری پیدا می کنند.

حشرات ردیف راست بالان
Orthoptera ، مساوی بالان Isoptera گوشخیزکها
Dermaptera, Zoraptera, Psocoptera, Embioptera, Dermaptera, Homoptera, Heiptera, Anoplura, Mallophage

جزء این گروه هستند.

4- حشرات همی متابولا
Hemimetabola: در این گروه بین محیط زندگی نوزاد و حشرات کامل اختلاف فاحش وجود دارد. پوره ها که نایاد ( Nayad) نامیده می شود آبزی هستند و به وسیله آبشش یا تراشه برانشی تنفس می کنند و دارای غلافهای بالی یا Pterotheca می باشند، در صورتی که حشرات کامل خشکی زی هستند و با تراشه تنفس می کنند . گاهی رژیم غذایی نایادها با حشرات کامل نیز متفاوت است .

5- حشرات نئو متابولا
Neometabola : در این گروه نوزادان بلافاصله پس از خروج از سن اول به علت نداشتن Pterotheca ، و تفاوت زیادی با حشرات کامل ، همانند حشرات Holometabola ، لارو نامیده می شوند. در این گروه بال در سن آخر و در مرحله ای شبیه مرحله شفیرگی حشرات با استحاله کامل ظاهر می شود. حشرات راسته پا حباب داران Thysanoptera و عده ای از جوربالان Homoptera جزء این گروه می باشند.
ب- حشرات با استحاله کامل :

در حشرا ت این گروه نوزادان و افراد جوان هیچ گونه شباهتی با افراد کامل ندارند و غالباً از لحاظ محیط زندگی ، نوع غذا و عادات و رفتار با حشرات کامل تفاوت دارند، اگر چه در عده ای نیز رژیم غذایی یکسان دیده می شود. نوزادان یا لاروها در این گروه کم و بیش شبیه کرمها می باشند و به همین لحاظ آنها را « کرمینه » نیز گفته اند .
بر خلاف پوره ها، سنین مختلف لاروی فقط از نظر اندازه با هم متفاوتند . لاروها هرگز دارای چشم مرکب نیستند و جوانه بال در آنها در زیر جلد تشکیل می شود و قابل روئیت نیستند . لاروها به نوبه خود در گروههای مختلف حشرات با استحاله کامل اشکال متفاوتی دارند. که در مراحل نشو و نمای فردی در این گروه به آنها اشاره خواهد شد.
لاروها پس از تکمیل دوران تغذیه تبدیل به عروسک یا شفیره می شوند و در این مرحله حشره دارای تحرک چندانی نیست و در واقع مرحله سکون یا استراحت موقت است . شفیره ها از نظر شکل ظاهری هیچ گونه شباهتی با لاروها یا حشرات کامل ندارند، اگر چه آثار بال، شاخک ها و حتی پاها ممکن است از زیر جلد و یا خارج از جلد بدن مشهود باشد.
در حشرات
افراد کامل در حالی که تمام اعضاء بدن آنها کامل است به یکباره از جلد شفیره خارج می شوند ( بال پولکی ها و دو بالان) و یا این اندامها به فاصله چند روز در سطح بدن ظاهر می شوند .
( سخت بالپوشان و زنبورها ) در این گروهها، حشرات کامل ممکن است احتیاج به تغذیه نداشته باشند یا مختصری از مایعات نظیر شیره گلها ، عسلک ، یا شب نم تغذیه نمایند . البته گروههایی نیز هستند که قبل از بلوغ باید تغذیه نمایند.

مراحل نشو و نمای فردی در حشرات Ontogeny :

مراحل نشو و نمای فردی در حشرات شامل ، تخم ، پوره یا لارو ، شفیره و حشرات کامل می باشند در حشرات با استحاله ناقص یا تدریجی مرحله شفیرگی دیده نمی شود.

1- تخم: - تخم از عوامل عمده تکثیر گونه است و در مواردی نیز وسیله انتشار می باشد. بعلاوه در بعضی گونه ها مانند بسیاری از شته ها ، پروانه کرم ابریشم و نظایر آنها تخم مرحله مقاومت حشره در مقابل عوامل نامساعد طبیعت می باشد. تخم حشرات از نظر اندازه ،شکل ،رنگ ، انفرادی یا دست جمعی بودن و همچنین محل استقرار آنها در محیط ، بسیار متنوع می باشدو غالبا در مجاورت محیطی که مناسب تغذیه لاروها یا پوره ها باشد قرار داده می شود. تخمها ممکن است لخت و بدون پوشش باشند و یا اینکه دارای پوششی از مواد مومی یا کیتینی از ترشحات حشره مده باشند بعضی از حشرات برای تخمگذاری دارای اندامهای خاصی هستند ( تخمریز یا
Ovipositor) ، که به کمک آنها تخمهای خود را در داخل نسوج گیاهی ، داخل خاک و یا داخل بدن میزبانهای خود قرار می دهند.
حشرات از لحاظ تولید مثل به سه گروه به شرح زیر تقسیم می شوند:

الف- تخمگذار Oviparous در این گروه نشو و نمای جنینی در داخل تخم و پس از خروج تخم از بدن مادر آغاز می شود و ممکن است از هنگام تخمگذاری تا خروج لارو و یا پوره چندین روز یا چندین ماه طول بکشد. مثل سن گندم کرم ابریشم ، ملخ مراکشی .

ب- زنده زا
Viviparous – در این گروه رشد جنینی در داخل تخم و قبل از خروج تخم از بدن حشره ماده بالغ صورت می گیرد و در این حالت تخمها در داخل تخمدان باز می شوند و حشره ماده به جای تخم ،لارو یا پوره می گذارد و گاهی نوزادان راحلی از نشو ونمای بعد از چنین Postembryonic خود را نیز در داخل بدن حشره مادر می گذارند.

Ovoviviparous- در این گروه اگر چه جنین در داخل تخم و قبل از خروج از بدن مادر شروع به رشد می کند ولی تخم در داخل بدن حشره ماده باز نمی شود و عمل تفریخ بلافاصله قبل از تخمگذاری صورت می گیرد. بعضی از شپشکهای نرم تن در این دسته قرار دارند .
قسمت ششم

- لارو Larve – از تخم حشرات با استحاله کامل نوزادی خارج می شود به نام لارو که شکل و وضع ثابتی نداشته و از نظر استحاله قابل توجه است. در لارو معمولا سه قسمت سر ، قفس سینه ، شکم مشخص هستند. از نظر محیط زندگی و رژیم غذائی لاروها فوق العاده متنوع می باشند. حشرات در مرحله لاروی دارای قدرت تغذیه و تخریب فراوان هستند. بدین جهت شناسائی مرحله لاروی در کشاورزی اهمیت فوق العاده دارد. لاروهای جوان که از تخم خارج می شونداغلب بلافاصله شروع به تغذیه می کنند ولی گاهی تا مدتی از تغذیه خود داری می نمایند. لارو حشرات هنگام تغذیه رشد و نموء کرده، ازدیاد حجم پیدا می کند و سپس تغییر جلد می دهد. فاصله بین دو تغییر جلد ر یک سن (Instar) لاروی می گویند. تعداد تعویض جلد در گونه های مختلف متفاوت ولی برای یک گونه معمولاً ثابت است مگر در موارد استثنائی که تحت تائیر حرارت و رطوبت و سایر شرایط خارجی ممکن است تعداد آن متغیر باشد .
1- رطوبت و سایر شرایط خارجی ممکن است تعداد آن متغیر باشد:

اشکال لاروی :

در حشراتی با دگردیسی کامل اشکال لاروی ثابت و طبقه بندی آنها مبتنی بر خصوصیات مرفولوژیک و بیولوژیک از جمله نوع میزبان، طرز تغذیه ، محیط زندگی ، رفتار و سایر خصوصیات اتولژیک (
Ethologic) می باشد و شامل انواع زیر است :

1- کامپودوئی فرم
Campodeiform – در این نوع لارو ها بدن معمولا طویل و در قسمت شکمی و پشتی پهن و دارای شاخکهای نسبتاً‌ بلند و آرواره های قوی و سه جفت پای سینه ای هستند. صفت مشخص کننده در این لارها وجود یک جفت پیوست بلند به نام دنباله Cercus در انتهای شکم می باشد. این لاروها فعال ، گوشتخوار و بندرت گیاهخوار نیز می باشند.

2- لارو کاربی فرم
Carabiform: این لارو شباهت زیادی به لارو کامپودئی فرم دارد ولی فاقد پیوست انتهائی شکم است. رژیم غذائی لاروها گوشتخواری و گیاهخواری است و در زیر خاک یا زیر پوست درختان و یا داخل باقیمانده های گیاهی و حیوانی زندگی می کنند.

3- لارواروسیفرم
Eruciform : بدن استوانه کشیده ، سرگرد و در طرفین دارای شش چشم ساده جانبی (لارو پروانه ها ) و یا یک چشم ساده (لارو زنبورها) و شاخکها کوتاه می باشند.
قطعات از تیپ ساینده و دارای سه جفت پای سینه ای کوتاه و 2 تا 8 جفت پای دروغی یا گوشتی در زیر حلقه های شکم هستند. این پاها مفصلی نیستند. و در انتهای به یک لبه تورونده به نام پلانتا Planta منتهی می شوند. این قسمت در لارو پروانه های heteroneura مجهز به قلابهای متعدد است . در لارو پروانه ها شکل پلانتا و تعداد قلابهای آن و نیز طرز قرار گرفتن آنها متغیر است و تعداد پاهای دروغی در لارو پروانه ها اغلب پنج جفت ی کمتر است که در قسمت شکمی روی حلقه های 3 – 4-5-6-10 شکم قرار گرفته اند. پاهای شکمی حلقه دهم به نام پاهای مخرجی یا پاهای مقعدی نامیده می شوند. این لاروها به رنگهای متنوع و اغلب نبات خوار و بندرت گوشتخوار هستند و گونه های نباتخور از آفات مهم نبات زراعی می باشند.

4- لارو اسکارابیفرم – بدن لارو بدن لارو استوانه ای خمیده ، سر مشخص و سه جفت پای سینه ای نسبتا بلند دارد . حلقه های انتهای شکم معمولا حجیم و دارای یک جفت سوراخ تنفسی در طرفین اولینحلقه سینه و 8 جفت سوراخ تنفسی در حلقه های شکم می باشد . در سطح نیم حلقه شکمی و حلقه انتهائی تزئیناتی از موههای ظریف وجود دارند. که وسیله تشخیص می باشند. این لاروها در خاک یا داخل قسمت چوبی درختان زندگی می کنند.

5- لارو الاتریفرم
Elateriform بدن مفتولی شکل و دارای سه جفت پای سینه ای کوتاه است و معمولا نباتخوار بندرت گوشتخوار هستند .

6- لارو ورمیفرم
Vermiform: این لارو کرمی شکل و فاقد پا و هر گونه پیوست هستند ، سر کوچک و نامشخص و گاهی کم رشد کرده است و در گروههای مختلف حشرات اشکال متفاوتی دارن و در محیط های متفاوت ،زیر خاک ، داخل بافت های گیاهی ، حیوانی و آب زندگی می کنند.

7- لارو پلاتیفرم
Platiform - لاروهای کوتاه و پهن با پاهای کوتاه و گاهی فاقد پا می‌باشند معمولا نباتخوار هستند ، مثل لارو پشه های Culicidae ، بعضی از حشرات مانند لاروهای خانواده Meloidae در سنین مختلف لاروی اشکال متفاوتی به خود می‌گیرند. در این لاروها وقتی از تخم خارج می شوند کامپودئی فرم هستند و به علت داشت سه ناخن در پنجه Triungulinنامیده می شوند.لاروها در این مرحله تحرک زیاد دارند ولی وقتی به توده تخم ملخ ها رسیدند ابتدا کارابی فرم و سپس اسکارابی فرم می شوند و پس از تغذیه کامل از تخم ملخ ها به شکل شفیره های Coarctata یا پوپاریوم در می آیند .چنین حشراتی را با استحاله های اغراقی یا Hypermetabola می گویند.

شفیره : ( pupa)

در حشرات با دگردیسی کامل لارو پس از طی آخرین سن لاروی وارد مرحله شفیرگی می‌شود. در این مرحله حشره فاقد حرکت و تغذیه و هر نوع فعالیت ظاهری دیگر است . شفیره گاهی بدون پوشش ولی معمولا در داخل پیله یا کپسول یا محفظه ای دیگر این مرحله را طی می کند. از نظر شکل خارجی ، وجود یا عدم وجود پیوست های آزاد در سطح خارجی بدن ، در شفیره اشکال زیر دیده می شود:

1- شفیره آزاد
Liberalpupa : این شفیره ها معمولا سفید رنگ و پیوست شاخک پاها و بال‌ها و بال ها با کمی فاصله از بدن و به طور آزاد قرار دارند به طوری که شفیره می تواند حرکاتی انجام بدهد.

2- شفیره غیر آزاد
Obtecte pupa جلد این شفیره ها معمولا سخت و علائم ظهور بالها و پاها و شاخکها در سطح خارجی بدن نمایان ولی به آن چسبیده است .

3- شفیره مخفی
Coarctate pupa در این حالت بدن شفیره به وسیله آخرین جلد لاروی پوشیده می شود. این شفیره ها پوپاریوم نیز نامیده می شوند . در این نوع شفیر ه هیچ گونه پیو های خارجی نمایان نمی باشد پوپاریوم در حقیقت جلد سخت شده لارو سن آخر است.

4- حشره کامل
Adult: آخرین مرحله رشد و نمو حشره است. حشره کامل اغلب دارای بال بوده و اعضاء بدن کامل مشخص و در حقیقت شکل اصلی حشره را دارند. در این مرحله ،حشره تکثیر نموده و منتشر می‌شود. خروج حشره کامل از پیله ها و یا جلد شفیرگی به طرق مختلف صورت می گیرد . گاهی با ترشح مواد حل کننده پیله ابریشمی یا جویدن پوشش مومی یا فشار کپسول سر و یا با استفاده از خارهای جلوی سرانجام می گیرد. حشرات کامل اغلب دارای دوشکل جنسی ( sexual dimorphism ) هستند و نر وماده یک گونه با هم اختلاف شکل ضاهری دارند . چنانچه در سوسری شرقی نرها دارای بال و ماده ها فاقد آن هستند. در سوسک کرگدنی فرم عمومی بدن و بخصوص وجود زائده بلند در جلوی سینه در نرها و در ماده ها تفاوت دارند. همچنین تغییر فرم شاخک در جنس نر و ماده پروانه ابریشم بافت ناجور بوضوح دیده می شود. علاوه بر دو شکل جنسی ، در بعضی گونه ها که به طور کلنی زندگی می کنند. چند شکلی Polymorphism نیز وجود دارد.مانند زنبور عسل و موریانه که در یک کلنی کارگران Workers ، نرهاDrones ملکه ( Queen) و سربازان ( Soldiers ) با هم متفاوتند . دوره زندگی حشرات کامل بسیار متغیر است . در ملکه زنبور عسل وموریانه ها ممکن است که به چندین سال برسد و در یک روزه ها طول این مدت کمتر از یک روز است. یکی دیگر از پدیده های زندگی حشرات سازش آنها با تغییرات محیط است مثلا شته سیاه باقلا( Aphis fabae ) تا زمانی که گیاهان علفی وجود دارند در روی آنها فعالیت می کند ، ولی در زمستان که گیاهان مزبور وجود ندارد افراد بالداری در بین شته ها پیدا می شوند که پرواز کرده به روی درختان شمشاد منتقل می شوند. بعلاوه حشرات مانند بسیاری از موجودات در شرایط اکولوژیک متفاوت نژادهای مختلف بوجود می آورند. اگر تغییر محیط (حرارت ، رطوبت، تغذیه و غیره...) برای حشره خوش آیند نباشد ، فعالیت خود را به طور موقت متوقف می سازد. این حالت را وقفه Arrest می نامند. این حالت به حشره امکان می دهد که بتواند خود را از شرایط نا مساعد محفوظ نگاه دارد. دیاپوز (Diapause) پدیده پیشرفته تری از وقفه است که با پیدا شدن هورمون هائی در بدن حشره ، در یک مرحله از زندگی ، فعالیت خود را متوقف می نماید . دیاپوز در مراحل تخم ، لارو، پوره، شفیره و حشره کامل ممکن است بوقوع بپیوندد.در پروانه ابریشم و ملخ مراکشی دیاپوز در مرحله تخم است ، در کرم سیب و لیسه سیب دیاپوز در مرحله لاروی پیش می آید . در پروانه سفید کلم و پرطاووسی گلابی ، دیاپوز در مرحله شفیرگی است ، در سوسک سر خرطومی سیب دیاپوز در مرحله حشره کامل می باشد.

5- تولید مثل
Reproduction :

تولید مثل از طریق دو جنسی با انجام عمل لحاق یا ترکیب گامت نر (اسپرماتوزوئید ) و گامت ماده(اوول) صورت می گیرد. گاهی تولید مثل به طریق بکرزائی (
Parthenogenesis ) و بدون دخالت گامت نر انجام می شود و جنین در داخل تخم های تلقیح نشده رشد می کند .
بکرزائی به دو صورت اختیاری (Facultative p.) مثل زنبور عسل و یا اجباری Obligatory P. مثل بعضی از زنبورها و شپشک ها صورت می گیرد . بعلاوه تولید مثل ممکن است به طرق زیر نیز صورت می گیرد:

1- پدوژنز
paedogenesis که در واقع یک نوع بکرزائی پیشرس است چنانچه در پشه Miastor metraloas لاروهای ماده حاوی تخمدانهای رشد یافته ای بوده و سلولهای اووسیت آنها بدون تلقیح رشد می نماید و تبدیل به لاروهای ماده می شوندکه از بافتهای لارو مادر تغذیه می‌نمایند و تولید تخمهای دیگر می کنند. این تخم ها مجددا لاروهای زاینده ، ایجاد می نمایند. به این طریق در نسل های متوالی ، به طرق بکرزائی پیشرس و بدون اینکه تبدیل به حشره کامل بشوند تولید مثل می کنند. گاهی همین حشرات تحت تاثیر درجه حرارت رطوبت، غذا و عوامل دیگر تبدیل به شفیره و سپس حشره کامل می گردند و حشره ماده پس از جفتگیری تخمریزی می‌نماید .

2- نئوتنی
Neoteny - تولید مثل پیشرس است و در موریانه ها در تحت شرایط خاصی مشاهده می شود . چنانچه ملکه موسس یک کلنی ناگهان از بین برود ، در بعضی از پوره‌ها دستگاه تناسلی بسرعت رشد کرده و بدون اینک خصوصیات ظاهری حشره کامل را پیدا کنند ، وظیفه تکثیر و تولید مثل را به عهده می گیرند.

3- چند جنینی
Polyembryony این حالت در بعضی از زنبورهای Encyrtus مشاهده می‌شود . زنبور ماده فقط یک تخم در بدن میزبان قرار می دهدولی از رشد تخم چندین جنین در بدن میزبان به وجود می آید .مانند Ageniaspis fusicolis که پارازیت لیسه سیب است.

4- هرمافرودیسم
Hermaphrodism این طریق تولید مثل ، در حشرات ، بندرت دیده می‌شود ولی مواردی از آن در گونه ای از بهاره ها Perla marginata مگس Termitostroma sp. و شپشک استرالیائی مشاهده می شود. Perla marginata گرچه افراد نر و ماده وجود دارد ولی در افراد نر اندامهائی شبیه تخمدان حشرات ماده مشاهده می شود که در آنها سلولهای اولیه تخم نیز وجود دارد. اینسلول ها مراحل ابتدائی تقسیم را نیز طی می کنند ولی هیچ وقت کامل نمی‌شود و در نتیجه حشره نر تنها قادر به تولید اسپرماتوزوئید می باشد.

در شپشک استرالیائی
Iceria purchasi - حشرات ماده دارای تخمدانهائی هستند که در عین حال وظیفه گونادهای افراد نر را هم بر عهده دارند. بدین ترتیب که در قسمتهای مرکز آن اسپرماتوزوئید تولید می شود و در ناحیه خارجی آن سلول تخم Ovule بوجود می آید. در مراحل بعدی اوول و اسپرماتوزوئید در داخل مجرای تخم Oviduct با هم ترکیب شده تخم حشره را بوجود می آورند که به صورت مجتمع در داخل کیسه های سفید رنگ در انتهای بدن چسبیده اند. در این گونه ، اگر سلولهای تخم تلقیح نشود ، از تخمهای حاصل افراد نر بوجود میاید که هاپلوئید هستند و ظاهراً بدون کاهش کروموزومی میتوانند تولید اسپرماتوزوئید بنمایند. قاعدتاً این حشرات اگر با افراد ماده جفتگیری کنند می توانند سلول اوول را تلقیح کنند ولی عملا شپشکهای نر بندرت مشاهده می گردند و تولید مثل عمدتا به طریق هرمافرودیک صورت می گیرد.

+ نوشته شده در  یکشنبه شانزدهم اسفند ۱۳۸۸ساعت 14:39  توسط سجاد غلامیان  | 

گزارش کار آزمایشگاه ۱۵/۱۲/۱۳۸۸

بینایی در زنبور


در شبکیه چشم انسان یک میلیون سلول مخروطی از سه نوع مختلف و یکصد میلیون سلول میله ای وجود دارد . توسط سلولهای مخروطی که هر یک از انواع آن جهت رنگی خاص تخصیص یافته اند ، دیدن رنگها ممکن شده است . در سلولهای مخروطی و میله ای طی فرآیندی نوری –شیمیایی ، پیامهای بینایی به شکل پالسهای الکتریکی توسط عصب اپتیک هدایت می شوند . عصب اپتیک دارای یک میلیون فیبر عصبی است که قادر به انتقال 10 میلیون بیت اطلاعات در ثانیه است . این در حالیست که سریعترین مودمها تنها قادر به انتقال 56000 بیت اطلاعات در ثانیه می باشند .تعداد بیتها در ثانیه به شدت نور بستگی دارد .

در حشرات ، بینایی توسط تعدادی چشم منفرد و یا مرکب تامین می گردد . چشم حشرات در مقایسه با چشم انسان غیر متحرک بوده و قابلیت فوکوس نیز ندارد و تنها قادر به دیدن مسافات بسیار کوتاه است . پروانه ها که دارای دید نسبتا بیشتری در میان حشرات هستند تا چند متر را می بینند در حالیکه زنبوران تنها قادر به دیدن تا مسافت 25 سانتی متر می باشند . حشرات برای جبران نقیصه بینایی خود به حس بویایی بسیار حساسی مجهز هستند .

تصور می شود چشم مرکب حشرات که دارای دو تا 30000 لنز می باشد ، تصویری موزائیک مانند ایجاد نماید . در بیشتر موارد دید حشرات تنها به تشخیص شکل و حرکت محدود می گردد اما در مورد سنجاقک که طعمه خود را در حال پرواز صید میکند بی تردید باید دارای دید بسیار بهتری از محیط اطراف خود باشد . سنجاقک با داشتن دو چشم مرکب بزرگ که هر یک از 30000 لنز تشکیل شده و دو چشم منفرد به خوبی با خوی صیادی و فعالیتهای حیاتی اش وفق یافته است . چشم حشرات هنگام تبدیل آنها از مرحله لاروی به مرحله بلوغ دچار تغییراتی می گردد . با وجود تفاوتهای بسیاری که بین چشم انسان و چشم حشرات مشاهده می گردد ، شباهت نزدیکی بین ژن مسئول کنترل تکامل چشم در انسان و حشره ای مانند مگس خانگی وجود دارد .

 سایر خصوصیات چشمها در حیوانات مختلف که منجر

 به بوجود آمدن تفاوتها می گردد توسط ژنهای دیگری

 کنترل می گردد .

یک چشم منفرد که در میان یک چشم مرکب قرار گرفته ،

اوماتیدیوم ( ommatidium ) نامیده می شود .

 در این اماتیدیوم بلافاصله پس از عدسی ، یک مخروط

 کریستالی وجود دارد که به سلولهای طویلی بنام


 رابدوم ( rhabdome ) که در حقیقت یک صفحه فتورسپتور را تشکیل می دهند متصل می گردد . این سلولها توسط سلولهای شبکیه که رابدوم ترشح می کنند ، احاطه شده اند . مخروط کریستالی ، سلولهای رابدوم و شبکیه ، توسط سلولهای پیگمانه احاطه شده اند که اوماتیدیوم را از نظر نوری از سایرین جدا می کند . سلولهای شبکیه به سلولهای عصبی متصل می شوند که پیامها را به گانگلیون نوری هدایت می کنند .

در گونه هایی از حشرات که در شب فعالیت می کنند ، سلولهای رابدوم به مخروط کریستالی متصل نیستند در نتیجه اوماتیوم ها کاملا از یکدیگر جدا نشده اند که این موضوع به هدایت نور بیشتر اما شفافیت کمتر تصویر منجر شده است .

عمل دیدن طی یک فرآیند فتوشیمیایی صورت می پذیرد . مولکول رتینال ( retinal ) موجود در سلول رابدوم فتونهای نور جذب شده را از حالت منحنی به شکل مستقیم در می آورد . رتینال به غشای پروتئینی بنام اُپسین ( opsin ) متصل است که به این مجموعه رودوپسین ( rhodopsin ) می گویند . رتینال هنگام ایجاد تغییر در فوتون از این مجموعه جدا شده و پس از آن اپسین یک سلول عصبی را تحریک می کند . سلول عصبی پیام را به مغز هدایت کرده و تشخیص یک فوتون را توسط رابدوم به مغز اعلام می دارد . بدنبال آن رتینال به کمک ویتامین A با اپسین ترکیب شده و مجددا رودوپسین شکل می گیرد .  
















 سیستم بینایی زنبور عسل شامل دو چشم مرکب و سه چشم

 ساده است . هر چشم مرکب از هزاران سلول حساس به نور

 که به زنبور به درک نور ، رنگ و همینطور پرتوی UV آفتاب

 کمک می کنند تشکیل شده است .

سه چشم ساده زنبور بشکل مثلث بر روی سر حشره قرار گرفته

 که اسلی( ocelli ) نامیده می شوند. این چشمها اغلب به

 تشخیص مقدار نور موجود در محیط به زنبور کمک می کنند

اما قادر به درک تصویر نیستند .







قرنیه چشمان مرکب زنبور عسل از مو های بسیار ریزی پوشیده

 شده است . البته وجود مو بر روی قرنیه مختص زنبور عسل نیست

 و حشرات دیگری مانند مگس ها نیز دارای چشمان مرکب با

قرنیه پرمو هستند . زنبور عسل هنگام جمع آوری گرده گلها ،

 گرده ها را بر روی بدن ، پاها و سر و از جمله چشمها و آنتن

 خود جمع آوری کرده و سپس به داخل کیسه گرده موجود بر

 روی پاهای عقبی انتقال می دهد .

با وجود اینکه زنبور عسل طیف وسیعی از رنگها را بخوبی

می بیند تنها قادر به تشخیص شش گروه اصلی رنگها از قبیل

زرد ، آبی سبز ، آبی ، بنفش ، UV و رنگی که بنام ارغوانی

 زنبوری شناخته می شود و مخلوطی از زرد و UV است ،

می باشد . این حشرات قادر به دیدن رنگ قرمز نیستند .

چشمان مرکب زنبور عسل از هزاران عدسی نازک که هریک صفحه ( facet ) نامیده می شوند تشکیل شده است . دانشمندان معتقدند که هر عدسی یک چشم مرکب قسمت کوچکی از دید زنبور را دریافت می کند سپس مغز تصویر هر یک از عدسی ها را گرفته و تصویر بزرگ موزائیک مانندی ارائه می دهد . مزیت چشم مرکب ، توانایی آن در تشخیص حرکت است . زنبوران بسادگی می توانند بین الگوهای یک پارچه و شکسته تفریق قائل شوند اما برتری بیشتری در تشخیص تصاویر شکسته از خود نشان می دهند و به همین علت یک گل متحرک و یک گل ساکن را از یکدیگر تمیز می دهند .

بنابراین چشم زنبور عسل بخوبی جهت ادراک حرکت وفق یافته است .


زنبور عسل دارای یک جفت آنتن می باشد که بر روی سر و مابین چشمهای مرکب قرار گرفته است. شاخک از سه قسمت تشکیل یافته است. قسمت اول یا پایه ای را Scape ، قسمت دوم را پدیسل Pedicel می نامند که هر دو قسمت ثابت هستند. و قسمت سوم که متحرک است Flagellumنام دارد.

تعداد بندهای شاخک در زنبور عسل کارگر و نر متفاوت است. در نرها 13 بند و در ماده 12 بند می باشد.بعبارتی زنبوران نر بعلت داشتن فلاژلوم بیشتر از قابلیت شناسايي بالاتری برخوردار می باشد زیرا بسیاری از سلولهای حسی حشره بر روی آنها قرار دارند.

قطعات دهانی

قطعات دهانی در قسمت زیرین سر وجود داشته و از نوع مختلط اند یعنی از دو نوع ساینده و لیسنده تشکیل شده اند که با قسمت ساینده از روی گیاه گرده را بر می دارند و با لیسنده هم شهد گل را در معده عسل خود ذخیره می کنند.

قطعات دهانی شامل: لب بالا Labrum، آرواره بالا Mandibl، آرواره پائین Maxillae، لب پائین Labium، و خرطوم Probocis، می باشد.

آرواره بالا برای شکل دادن موم، جمع آوری گرده و حتی دفاع استفاده می شود گاهی به حالت قاشق و پارو برای ریختن مواد داخل سلول استفاده می شود. پمپ مكنده و خرطوم نیز درمكش و جمع آوری مواد غذائی نقش اساسی ایفا می کند.

نحوه اتصال سر و بدن به صورت عمود است.


در جلوترین قسمت بدن قرار داشته و شامل اعضای زیر است: دو عدد چشم مرکب ، سه عدد چشم ساده ، دو عدد آنتن و دهان با خرطوم. بزرگی چشمها وسیله‌ای است که زنبوردار به کمک آن به راحتی می‌تواند زنبور نر را از کارگر تشخیص دهد. زیرا چشمهای زنبور نر بزرگتر بوده و از عقب سر بهم می‌رسند، ولی در زنبور کارگر و ملکه بهم نمی‌رسند. کار آنتنها ، لمس کردن و بوییدن است. زنبور به کمک خرطوم ، شهد را از روی گلها جمع آوری و از راه دهان به داخل کیسه عسلی می‌فرستد.


از سه حلقه کیتینی درست شده و اعضای زیر به آن اتصال دارند: چهار عدد بال یا پر که دو عدد آنها بالهای جلویی و دو عدد دیگر بالهای عقبی هستند. شش عدد پا که جفت عقب آن دارای حفره‌هایی به نام سبد می‌باشند و زنبور عسل در دوران فعالیت خود گرده‌های گل در آن پر و با خود به کندو حمل می‌کند. این سبدها در کارگران بزرگتر از نرها هستند.


در قسمت انتهایی بدن قرار داشته، از 6 حلقه کیتینی پشتی و 6 قطعه شکمی تشکیل شده است. در انتهای شکم مخرج برای دفع مدفوعات دیده می‌شود. از راه همین مخرج ، زنبور قادر است خاری را که در داخل بدنش جای دارد، خارج کرده و نیش بزند. زنبور نر نمی‌تواند نیش بزند، چون اصلا نیش ندارد

بینایی در سن

+ نوشته شده در  یکشنبه شانزدهم اسفند ۱۳۸۸ساعت 11:3  توسط سجاد غلامیان  |